Hỏi:

Không rõ tại sao những năm gần đây cây ớt ngọt ở vùng chúng tôi bị nhện đỏ gây hại rất nhiều, chúng tôi đã phun nhiều loại thuốc nhưng chỉ một thời gian sau là nhện lại không chết. Xin được nói rõ thêm về con nhện này và có loại thuốc nào diệt trừ hữu hiệu hiện nay?

-Võ Văn Bẩy và một số bà con ở Lâm Hà (Lâm Đồng)-

Trả lời:

Nhện đỏ (Tetranichus spp.) là một dịch hại rất quan trọng trên cây ớt ngọt ở các vùng chuyên canh ớt ngọt ở nước ta hiện nay. Nhất là vào mùa khô nóng hoặc những thời gian bị hạn trong mùa mưa.

Nhện đỏ có kích thước rất nhỏ (0,5-1mm), nhìn lấm tấm như cám, mắt thường khó phát hiện. Cơ thể màu hồng, đỏ nhạt, hình cầu hoặc bầu dục (con đực) trên mình có nhiều lông cứng. Nhện cái đẻ trứng rời rạc thành từng quả ở mặt dưới của lá, lúc mới đẻ có màu trắng hồng, sau đó chuyển sang màu hồng. Sau 4-5 ngày trứng sẽ nở thành ấu trùng (màu xanh lợt), mới nở ấu trùng có 6 chân, từ tuổi 2 trở đi có 8 chân. 

Nhện tập trung chủ yếu ở mặt dưới của lá, nếu mật số cao chúng có thể tràn lên cả mặt trên để gây hại. Nhện gây hại bằng cách cả trưởng thành và nhện non đều chích hút dịch của mô tế bào của những lá non đang chuyển dần sang giai đoạn bánh tẻ, làm cho mặt trên của lá bị vàng loang lổ, lá phồng rộp, nếu mật độ cao có thể làm cho lá bị khô cháy (có thể thấy một lớp mạng nhện mịn ở mặt dưới lá). Ngoài lá, nhện đỏ còn chích hút chất dinh dưỡng của hoa và trái làm cho trái bị vàng, sạm và nứt khi lớn, hoa có thể bị rụng.

Để hạn chế tác hại của nhện đỏ, các bạn có thể áp dụng kết hợp một số biện pháp sau đây:

- Không nên trồng quá dầy, để vườn ớt luôn thông tháng.

- Cắt bỏ những lá có mật số nhện quá cao đã chớm vàng úa đem tiêu huỷ để hạn chế nhện lây lan.   

- Tưới nước đầy đủ thường xuyên theo yêu cầu của cây, qua đó tạo tiểu khí hậu mát mẻ trong vườn ớt, hạn chế bớt sự phát triển của nhện.     

- Nếu có thể được, nên dùng vòi tưới xịt vào mặt dưới của lá để rửa trôi bớt nhện và trứng.

- Kiểm tra vườn ớt thường xuyên để phát hiệm sớm và phun thuốc diệt trừ nhện kịp thời. Khi phun, nhớ phải phun ướt được cả mặt dưới của lá, phun xong nên bón bổ sung thêm phân để cây nhanh phục hồi.

Về thuốc, theo kinh nghiệm của bà con trồng ớt ngọt ở huyện Đơn Dương (Lâm Đồng ) thì thuốc Tomuki 50EC đã cho hiệu quả diệt nhện rất cao.

Sở dĩ như vậy vì Tomuki 50EC là thuốc đặc trị nhện. Thuốc có tác dụng tiếp xúc, vị độc, có hiệu quả rất cao đối với cả những loài nhện đã kháng thuốc. Thuốc có khả năng điều tiết sinh trưởng của nhện, kìm hãm quá trình sinh tổng hợp chất kitin tạo lên da của con nhện, vì thế làm cho nhện non (ấu trùng) không lột xác được, nhện trưởng thành trúng thuốc sẽ đẻ trứng lép, không nở. Thuốc rất an toàn với tập đoàn côn trùng có ích trên đồng ruộng, nên phù hợp với chương trình quản lý dịch hại tổng hợp của nước ta hiện nay.

Theo bà Trần Thị Lệ Chi, xã Lạc Lâm, huyện Đơn Dương (Lâm Đồng) nếu dùng 240ml thuốc Tomuki 50EC/ pha trong thùng phuy 100 lít, phun cho 1.500 m² vườn ớt ngọt (phun ướt đều cả mặt dưới và mặt trên của lá) và phun kép 2 lần cách nhau 4-5 ngày sẽ có hiệu quả diệt nhện rất cao.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi:  

Không hiểu tại sao cứ vào mùa khô nóng là cây quất cảnh ở vùng chúng tôi bị nhện đỏ gây hại rất nhiều. Chúng tôi đã dùng nhiều biện pháp và nhiều loại thuốc nhưng hiệu quả vẫn không đạt được như mong muốn. Xin được hướng dẫn cách phòng trừ và cho biết có loại thuốc nào có hiệu quả cao đối với con nhện này? 

-Vũ Văn Tuyên và một số bà con ở Hoài Đức (Hà Nội)-

Trả lời: 

Nhện đỏ (Tetranichus spp.) là một trong những loại sâu bệnh gây hại khá phổ biến trên nhóm cây cam quýt (trong đó có cây quất cảnh) ở nước ta hiện nay. Nhất là vào mùa khô nóng hoặc những thời gian bị hạn trong mùa mưa.

Cơ thể của nhện đỏ rất nhỏ, hình bầu dục gần giống như con mạt gà, màu đỏ, hồng hay hồng lợt…(tùy tuổi). Con trường thành có 8 chân, bò nhanh, con nhện non (ấu trùng) nhỏ hơn, và có mầu lợt hơn (lúc mới nở chỉ có 6 chân). Nhện sinh trưởng, phát triển và tích lũy số lượng rất nhanh, do vòng đời của chúng rất ngắn (chỉ khoảng hơn chục ngày) và sinh sản rất nhiều (một con cái có thể đẻ hàng chục, có khi cả trăm trứng).

Nhện đỏ thường tập trung ở mặt dưới của những búp lá non, lá bánh tẻ, nụ hoa, cuống đài hoa, vỏ trái non...của cây quất, chích hút nhựa của những bộ phận này, làm cho lá quất bị biến dạng, có màu xanh vàng loang lổ, hoa, quả con có thể bị rụng, vỏ quả có màu da cám xấu xí khó bán. Nếu nặng cây quất sẽ bị còi cọc, sinh trưởng, phát triển kém, gây thất thu năng suất rất lớn.

Để hạn chế tác hại của nhện đỏ, các bạn phải áp dụng kết hợp một cách đồng bộ và hợp lý những biện pháp trong quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, sau đây là một số biện pháp chính:   

- Không nên trồng quất quá dầy, thường xuyên tỉa bỏ những cành, lá không cần thiết bên trong tán cây để vườn quất luôn thông thóang.

- Bón phân dứt điểm thành từng đợt, hạn chế cây quất ra lá lai rai, tạo thức ăn phù hợp cho nhện có mặt liên tục trên vườn cây. 

- Phải bón cân đối giữa đạm, lân và kali. Những vườn thường bị nhện gây hại nhiều nên tăng cường bón thêm phân lân và kali.

- Vào mùa khô nóng cần tăng cường tưới nước, để vườn cây luôn đủ ẩm, tạo tiểu khí hậu mát mẻ, hạn chế sự phát triển của nhện.

- Dùng vòi tưới vườn tia nước vào những vị trí có nhện đỏ bu bám nhiều để rửa trôi bớt nhện.

- Kiểm tra vườn quất thường xuyên để phát hiện sớm và phun thuốc diệt trừ nhện kịp thời.

Về việc sử dụng thuốc, qua nghiên cứu các nhà chuyên môn cho biết: nhện đỏ là một dịch hại có khả năng lờn kháng thuốc rất nhanh, vì thế để giảm bớt áp lực lờn kháng thuốc đối với nhện, ngoài việc phải tuân thủ một cách nghiêm ngặt nguyên tắc 4 đúng đối với từng loại thuốc, thì việc phải sử dụng luân phiên các loại thuốc là một việc làm hết sức cần thiết.

Về thuốc, như các bạn đã biết hiện nay có khá nhiều loại thuốc dùng để diệt trừ nhện gây hại cây trồng. Tuy nhiên, đối với con nhện đỏ hại cây quất cảnh theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở Khoái Châu (Hưng Yên) thì thuốc Tomuki 50EC đã cho kết quả rất tốt.

Anh Nguyễn Văn Duy, người chuyên canh cây quất cảnh ở xã Đông Tảo, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên) cho biết nếu pha 35 ml thuốc Tomuki 50EC/ bình 18 lít, pha xong phun ướt đều tán lá (phun ướt đậm cả mặt dưới và mặt trên của lá), thì thuốc sẽ cho hiệu quả tiêu diệt nhện non rất cao.

Sở dĩ đạt được kết quả cao như vậy là vì Tomuki 50EC là thuốc đặc trị nhiều loại nhện (nhện đỏ, nhện trắng, nhện vàng, nhện lông nhung…) gây hại trên lúa, rau màu, cây ăn quả, cây hoa cảnh, cây công nghiệp... Thuốc có cả tác dụng tiếp xúc lẫn vị độc. Cơ chế tác động của thuốc là kìm hãm quá trình sinh tổng hợp chất kitin (tạo lên da của con nhện non), làm cho nhện non không lột xác được, còn nhện trưởng thành sẽ đẻ trứng lép, không nở, vì thế thuốc không gây hiện tượng kháng thuốc cho nhện. Đặc biệt là thuốc có hiệu quả rất cao đối với cả những loài nhện đã kháng những thuốc khác.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Hoa hồng ở chỗ chúng tôi thường bị nhện đỏ gây hại rất nhiều, chúng tôi đã xịt nhiều loại thuốc nhưng chỉ được một thời gian ngắn là nhện lại không chết. Xin được nói rõ thêm về loại nhện này và giới thiệu loại thuốc có hiệu quả cao với chúng?

-Vũ Văn Chương và một số bà con ở Sa Đác (Đồng Tháp)-

Trả lời: 

Nhện đỏ (Tetranychus urticae) là một đối tượng dịch hại rất phổ biến và nguy hiểm trên cây hoa hồng ở nước ta hiện nay, nhất là hoa hồng được trồng trong nhà kính. Ở các tỉnh phía Nam nhện đỏ thường hại nhiều trong mùa khô.

Cơ thể của nhện đỏ rất nhỏ (cỡ con mạt gà), dài khỏang 0,3-0,4mm, hình bầu dục. Khi mới nở nhện non (ấu trùng) có 6 chân, màu vàng. Khi trưởng thành nhện có 8 chân, bò nhanh, cơ thể có màu đỏ tươi ở phần bụng và đỏ xẫm ở phần hông. 

Nhện sinh trưởng, phát triển và tích lũy số lượng rất nhanh, do vòng đời của chúng rất ngắn (chỉ khỏang hơn chục ngày) và sinh sản rất nhiều (một con cái có thể đẻ hàng chục, có khi cả trăm trứng).

Nhện gây hại bằng cách cả trưởng thành và nhện non tập trung ở mặt dưới của lá non, lá bánh tẻ, nụ hoa, cuống hoa... chích hút nhựa của những bộ phận này, vết chích có màu xám trắng, nếu nặng các vết chích liên kết với nhau, làm lá chuyển dần sang màu vàng nâu rồi khô và rụng, làm cây hồng còi cọc ra ít hoa, hoa nhỏ và xấu khó tiêu thụ, gây thất thu nghiêm trong cho nhà vườn. 

Để hạn chế tác hại của nhện đỏ, các bạn có thể áp dụng kết hợp một số biện pháp chính sau đây:

- Không nên trồng hoa hồng quá dầy và thường xuyên tỉa bỏ những cành nhánh không cần thiết bên trong tán để vườn hồng luôn thông thoáng.

- Nếu trồng trong nhà kính (hoặc màng plastic) thì phải có hệ thống thông gió tránh để nhiệt độ bên trong quá cao.

- Vào mùa khô, phải thường xuyên tưới đủ ẩm, tạo tiểu khí hậu trong vườn mát mẻ hạn chế sự phát triển của nhện.

- Phải bón đầy đủ và cân đối giữa đạm, lân và ka li, tránh bón thừa đạm để cây hồng phát triển khỏe mạnh.

- Nếu mật độ cao, có thể tưới bằng vòi phun mưa để rửa trôi bớt nhện và trứng của chúng.

- Kiểm tra vườn hồng thường xuyên để phát hiện sớm và phun thuốc diệt trừ nhện kịp thời. Do nhện đỏ là loài dịch hại có khả năng kháng thuốc cao, vì vậy khi sử dụng cần luân phiên, thay đổi thuốc khi sử dụng.

Như các bạn đã biết, hiện nay có khá nhiều loại thuốc dùng để phòng trừ dịch hại cây trồng. Tuy nhiên, đối với nhện đỏ hại hoa hồng, theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở vùng chuyên canh hoa ở huyện Mê Linh (ngoại thành Hà Nội) thì thuốc Tomuki 50EC đã cho hiệu quả rất cao.

 Sở dĩ đạt kết quả như vậy vì Tomuki 50EC là thuốc đặc trị nhện. Thuốc có cả tác dụng tiếp xúc và vị độc, có hiệu quả rất cao đối với cả những loài nhện đã kháng thuốc. Thuốc có khả năng điều tiết sinh trưởng của nhện, kìm hãm quá trình sinh tổng hợp chất kitin tạo lên da của con nhện, vì thế làm cho nhện non (ấu trùng) không lột xác được, nhện trưởng thành trúng thuốc sẽ đẻ trứng lép, không nở. Thuốc rất an toàn với tập đoàn côn trùng có ích trên đồng ruộng, nên phù hợp với chương trình quản lý dịch hại tổng hợp của nước ta hiện nay.

Đặc biệt là thuốc rất ít bị rửa trôi do nước mưa nên hiệu quả của thuốc kéo dài.

Về liều lượng, các bạn có thể pha 50ml thuốc Tomuki 50EC / bình 25 lít. Pha xong phun ướt đều tán lá. Nên phun vài lần, mỗi lần cách nhau khoảng 7 ngày. 

Theo các ông Lê Văn Sinh (thôn Hạ Lồi, xã Mê Linh), ông Tuấn Kim, Đỗ Trung Chiến (thôn Văn Quán, xã Văn Khê) huyện Mê Linh (Hà Nội), thì với liều lượng hỗn hợp và cách sử dụng như trên, hiệu quả diệt nhện đỏ của thuốc rất cao.

NGUYỄN DANH VÀN

Thái Nguyên, ngày 24 tháng 7 năm 2017

Theo Hiệp hội Chè Việt Nam, cả nước có khoảng 125 nghìn ha đất trồng chè. Trong đó, diện tích chè đang cho thu hoạch là 113 nghìn ha, năng suất bình quân đạt tám tấn búp tươi/ha. Trong năm 2016, tổng sản lượng chè lá đạt 875.000 tấn, tương đương 175.000 tấn nguyên liệu chè khô (chè xanh chiếm 40% tổng sản lượng, chè đen chiếm 50% và 10% là các loại chè khác). Việt Nam từng được xếp  ở vị trí thứ năm trên thế giới, sau Trung Quốc, Ấn Độ, Kenya và Sri Lanka về xuất khẩu chè.

Cây chè mang lại thu nhập cao cho người trồng chè, đồng thời tận dụng đất đai, nhân công lao động, nâng cao đời sống của nông dân và là một trong những cây trồng góp phần xóa đói, giảm nghèo ở vùng núi và trung du nên được quan tâm đầu tư rất lớn trong những năm qua.

Tuy nhiên, do điều kiện khí hậu nước ta là vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới nóng ẩm nên rất phong phú về thành phần dịch hại (có đến 60 – 70 loại sâu bệnh hại chè). Trong số những loài gây hại thì nhện đỏ nâu Oligonychus coffeae Nietner là một trong những đối tượng dịch hại quan trọng.

Đặc điểm hình thái, điều kiện phát sinh gây hại của nhện đỏ

Hình thái:

Nhện đỏ hại chè có đặc điểm con trưởng thành màu đỏ hồng hoặc đỏ nhạt, kích thước rất nhỏ (0.3 – 0.5 mm). Con non mới nở có 6 chân, lột xác lần 1 thành tiền trưởng thành và có 8 chân, nhện non lột xác 3 lần sẽ hóa trưởng thành.

Trứng nhện có thể dễ dàng nhìn thấy bằng mắt thường ở mặt dưới của lá. Trứng hình cầu, đường kính khoảng 1,4mn và có màu đỏ, sau đó chuyển sang màu bạc. nhện con chui ra khỏi trứng có màu vàng rơm.

Con cái hình elip. Phía lưng trước có màu đỏ tươi và nâu đậm phía sau.

Vòng đời là kết hợp của trứng, sâu non, 2 giai đoạn nhộng (tiền nhộng trần – protonymphe và nhộng trần thứ sinh - deutonymph) và trưởng thành. Trong điều kiện phòng thí nghiệm (25 – 28oC, độ ẩm tương đối 70%): trứng 3 – 4 ngày, sâu non 2 – 5 ngày, tiền nhộng cả hai giai đoạn 1– 5 ngày. Thời gian từ trứng – trưởng thành 7 – 14 ngày và thời gian sống của trưởng thành kéo dài đến 22 ngày. Có nhiều thế hệ trùng lặp trong năm.

Đặc điểm gây hại:

Đặc điểm dễ nhận biết nhất khi chè bị nhện gây hại là các lá chè biến từ nâu đỏ đến màu đỏ đồng, trên mặt có nhiều bụi lấm tấm màu trắng xám, chè bị nặng làm mép lá cong lên, rụng. Nhện đỏ nâu hại chủ yếu trên lá bánh tẻ và lá già, nhưng khi mật độ cao thì tràn lên hại cả búp và lá non, làm giảm năng suất.

Nương chè bị hại nặng bởi nhện đỏ

Quy luật phát sinh gây hại:

Nhện đỏ sống ở cả hai mặt lá bánh tẻ và lá già, tập trung dọc hai bên gân chính của lá, di chuyển chậm chạp. 

Nhện đỏ xuất hiện và gây hại quanh năm trên nương chè. Tuy nhiên, gây hại mạnh vào giai đoạn nắng nóng và khô hạn kéo dài trong các tháng 5 – 7 dương lịch. Thời tiết càng nóng thì nhện gây hại càng mạnh do thời gian hoàn thành một thế hệ rất ngắn. Các nương chè khô hạn, không được tưới đủ ẩm, hoặc không có cây che bóng thường bị nhện gây hại nặng.

Biện pháp phòng trừ

Biện pháp phòng trừ tổng hợp

Trồng và chăm sóc cây chè khỏe mạnh để tăng sức chống chịu. 

Bón phân cân đối. Giữ ẩm cho nương chè bằng cách trồng cây che bóng, tủ gốc giữ ẩm, đầu tư hệ thống tưới cho nương chè trong mùa khô. 

Thu hái chè đúng lứa, làm sạch cỏ trên nương chè, không nên trồng các cây là ký chủ của nhện đỏ (đặc biệt là cây có múi) gần nương chè.

Khi cần sử dụng thuốc BVTV nên chọn các loại thuốc ít độc hại với môi trường và thiên địch, thuốc có tính chọn lọc, thời gian cách ly ngắn. Hạn chế dùng các thuốc có phổ tác động rộng, thuốc có độ độc cao, dễ ảnh hưởng đến quần thể  các loài thiên địch của nhện.

Các loại thiên địch bắt mồi thường gặp

Thường xuyên kiểm tra nương chè để kịp thời phát hiện, diệt trừ khi mật độ nhện còn thấp, đặc biệt trong các tháng nhện phát sinh gây hại mạnh. Nếu phải phun thuốc thì mỗi lần phun nên đổi thuốc, không nên phun một loại thuốc nhiều lần liền nhau tránh hiện tượng nhện kháng thuốc.

Biện pháp hóa học:

Khi mật độ nhện hại đến ngưỡng phòng trừ, thì cần phải phun thuốc hóa học để trừ nhện. Qua tìm hiểu tại vùng chè của hai huyện Đại Từ, Phú Lương và một số nương chè của bà con tại Tân Cương, chúng tôi nhận thấy hiện nay có rất nhiều loại thuốc được bà con sử dụng để phun trừ nhện đỏ. Tuy nhiên, bà con cũng chia sẻ rằng mặc dù phun nhiều lần với các loại thuốc khác nhau nhưng hiệu quả trừ nhện không cao, nhện tái lại nhanh, nên chi phí tăng cao. 

Vì vậy chúng tôi đã tiến hành khảo nghiệm đánh giá hiệu quả phòng trừ nhện đỏ với sản phẩm Tomuki 50EC (Hexythiazox 50%) tại một số hộ dân tin cậy, có kinh nghiệm sản xuất chè. Kết quả sau khi phun từ 5 – 7 ngày trên nương chè đã không còn nhện gây hại và hiệu quả của thuốc còn kéo dài hơn 1 tháng, làm hài lòng tất cả những người nông dân khó tính nhất.

Nhện đỏ gây hại trên lá chè

Lá chè sau khi phun Tomuki 50EC

Bác Nguyễn Thị Thuận (01646523... – xóm 6 Tân Linh, Đại Từ, Thái Nguyên), bác Bùi Văn Am (01653904... – xóm 6, Tân Linh, Đại Từ, Thái Nguyên), chú Đào Hồng Cảnh (01684557... – xóm Trung Thành, Vô Tranh, Phú Lương, Thái Nguyên) đều khẳng định muốn trừ nhện đỏ hiệu quả thì nên dùng thuốc Tomuki 50EC của Công ty Cổ phần Nông Dược Việt Nam pha với liều lượng 15ml/16L, phun 1,5 – 2 bình /sào 360m2, phun ướt đều mặt lá là được.

Bác Nguyễn Thị Thuận (01646523...) có trao đổi với chúng tôi: “Sau khi phun 2 ngày tôi kiểm tra nương chè thấy trên lá vẫn còn nhện đỏ, nên nghĩ rằng thuốc không có hiệu quả”. Tuy nhiên, sau đó khoảng 5 ngày bác kiểm tra lại thì đúng là nhện đỏ đã sạch hoàn toàn. Sở dĩ như vậy vì trong thuốc Tomuki 50EC chứa hoạt chất Hexythiazox có tác dụng tiếp xúc và vị độc, hơn nữa diệt được cả trứng và nhện non, làm nhện không lột xác được. Nhện chết từ từ và đạt hiệu quả cao sau 5 – 7 ngày.

Thuốc Tomuki 50EC cũng rất an toàn với thiên địch và mọi giai đoạn sinh trưởng của cây chè, không làm ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng của búp chè khi thu hoạch.

Bác Nguyễn Thị Thuận

Phạm Thanh Thế

(Phòng Kỹ thuật)

Tài liệu tham khảo: 

http://nongnghiep.vn/phong-tru-nhen-do-nau-hai-che-post109690.html

http://chebuptancuong.com/bien-phap-phong-tru-nhen-do-hai-che.html