Cần Thơ, ngày 23 tháng 7 năm 2017

Bệnh đạo ôn là một trong những dịch hại nguy hiểm trên lúa. Ở nước ta, đặc biệt là vùng ĐBSCL (Cần thơ, An Giang,…) bệnh diễn ra hết sức phức tạp và khá phổ biến qua các vụ lúa trong năm (Đông Xuân, Hè Thu, Thu Đông) gây thiệt hại lớn đến năng suất và chất lượng lúa gạo nếu không phát hiện sớm và phòng trừ kịp thời. 

Tác nhân, triệu chứng và điều kiện phát sinh:

Bệnh đạo ôn hay “cháy lá” do nấm Pirycularia oryzae Cav. gây ra. Trên lá vết bệnh ban đầu có đốm nhỏ hình tròn “chấm kim” hoặc bầu dục có màu xanh xám, về sau vết bệnh lan rộng ra như hình thoi, nhọn ở hai đầu như hình “mắt én”, xung quang viền nâu ở giữa có tâm xám trắng. Khi bệnh nặng các vết bệnh nối liền nhau thành mảng lớn, lúa bị bệnh nặng có thể làm cháy rụi từng đám hay nông dân gọi là  “sụp mặt”. Nguy hiểm nhất là khi nấm tấn công trên cổ bông, cổ gié, hạt làm cho toàn bộ bông, cổ gié bị khô, gãy gục và hạt bị lép... 

Bệnh đạo ôn thường phát sinh và gây hại khi điều kiện thời tiết thuận lợi như trời âm u, ít nắng mưa xen kẽ, sương mù nhiều vào ban đêm và sáng sớm. Theo nông dân Cao Ngọc Văn (ở Thạnh An – Vĩnh Thạnh – Cần Thơ), ngoài những yếu tố trên, bệnh còn gây hại nặng trên những ruộng lúa vụ trước bị nhiễm bệnh nặng, ruộng sử dụng giống nhiễm bệnh (như Jasmine 85, IR50404, OM4218,…), gieo sạ dày và bón thừa đạm (lá có màu xanh đậm và rũ xuống “rợp lá”),...

Biện pháp quản lí bệnh đạo ôn hiệu quả được bà con nông dân áp dụng:

Theo nông dân Lê Văn Năm có gần 40 năm trồng lúa ở Khu vực Thới Bình 2 – Thuận An – Thốt Nốt – Cần Thơ, để quản lí bệnh đạo ôn hiệu quả thì không khó, việc làm đầu tiên là không sạ quá dày, thứ 2 là không bón dư phân “lạnh” (phân đạm) làm cho lá bị rũ, màu xanh đen (dễ bị bệnh), bón phân làm sao giữ cho lúa có màu vàng chanh là tốt nhất như vậy thì vừa ít bệnh lại vừa ít sâu. Thứ 3 là phải nắm được đặc tính của từng giống, ví dụ: như giống OM4218 thường bị đạo ôn lá nặng nên chủ động phun phòng ở giai đoạn 18 – 20 ngày sau sạ, phun phòng đạo ôn cổ bông khi lúa trổ lẹt xẹt và trỗ đều. 

Ruộng đã phát hiện bệnh thì phải can thiệp bằng thuốc hóa học đặc trị, một số hoạt chất thường được nông dân sử dụng như: Tricyclazole + Propiconazole, Tricyclazole đơn có hàm lượng cao, Isoprothiolane hay Fenoxanil... Cần phải kết hợp thêm thuốc vi khuẩn Kasugamycin hay Kasugamycin + Ningnamycin ... cho nước vào ruộng trước khi phun thuốc, sau khi phun giữ nước khoảng 1 – 2 ngày, tháo nước ra cho nước mới vào, như vậy bệnh sẽ mau khỏi hơn.

Theo kinh nghiệm của nông dân Cao Ngọc Văn (01292921119) ở Thạnh An – Vĩnh Thạnh – Cần Thơ, khi trên ruộng xuất hiện khoảng 20 – 25% lá bị bệnh thì cần phải phun kép (phun 2 lần, cách nhau 5 ngày), sử dụng thuốc Tilbis super 550SE (Tricyclazole 400g/l + Propiconazole 150gr/l) liều lượng 40 – 50ml/ bình 25 lít nước kết hợp với Linacin 40SL (Kasugamycin 2g/l + Ningnamycin 38g/l) liều lượng 40ml/bình 25 lít nước, phun 1,5 bình cho 1296m2. Phun bằng bét nhuyễn (tơi sương). Sau 5 ngày phun lần 2 thì thấy các vết bệnh khô hẳn, các lá mới lên không có vết bệnh. 

Anh Văn còn chia sẻ thêm: Tilbis super 550SE kết hợp với Linacin 40SL ngoài phòng trị bệnh đạo ôn hiệu quả, còn giúp lúa “kéo lá” (lá mới ra nhanh hơn), lá xanh mướt hơn các loại thuốc anh thường sử dụng.

Trần Văn Dủng

Phòng kỹ thuật