Hỏi: 

Cứ vào mùa mưa trên vỏ của những trái thanh long già sắp chín ở chỗ chúng tôi tự nhiên xuất hiện những đốm nhỏ mầu vàng, sau đó lan rộng dần ra xung quanh và chuyển dần sang mầu nâu đậm rồi thối. Sau khi thu hoạch những vết thối này tiếp tục gây hại cho trái, phải đổ bỏ không bán được. Xin cho biết đó là chứng bệnh gì? Có cách nào để chữa trị chúng?

-Nguyễn Văn Việt và một số bà con ở phường Long An, tỉnh Tây Ninh-

Trả lời: 

Qua đồng nghiệp của chúng tôi ở tỉnh Tây Ninh, chúng tôi được biết thanh long ở chỗ các bạn đang bị bệnh thán thư gây hai. Nếu vậy, thì căn bệnh này do nấm Colletotrichum  gloeosporioides gây ra. Đây là căn bệnh gây thiệt hại nhiều nhất cho các nhà vườn thanh long ở các tỉnh phía Nam trong mùa mưa, nhất là từ khi cây ra hoa kết trái trở đi, đặc biệt là trên trái sau thu hoạch. 

 Có lẽ các bạn chưa quan sát kỹ, chứ thực ra ngoài trái, bệnh còn gây hại trên cả cành và hoa. Một khi bệnh đã gây hại nhiều trên cành, thì sau đó cũng sẽ gây hại nặng cho cả hoa và trái (nếu mưa nhiều, tạo ẩm ướt trong vườn cây).

- Trên cành: bệnh tấn công đầu tiên ở đầu cành, thông qua những vết thương cơ giới do kiến hoặc những loại côn trùng khác gây ra. Lúc đầu vết bệnh rất nhỏ, sau lan rộng dần ra. Chỗ bị bệnh thối mềm, mầu vàng sáng, sau chuyển dần sang mầu nâu rồi lan dần từ đầu cành vào bên trong.

- Trên hoa: nấm bệnh tấn công vào nụ hoa, sau khi nhiễm bệnh nụ hoa sẽ chuyển dần sang mầu nâu, rồi rụng rất nhanh.

- Trên trái: bệnh thường xuất hiện từ khi trái già sắp thu hoạch trở đi (kể cả đang trong giai đoạn tồn trữ, vận chuyển đến nơi tiêu thụ). Ban đầu vết bệnh chỉ là những vết nhỏ mầu vàng, sau lớn dần rồi chuyển sang mầu nâu, rồi thối, trên vết bệnh hình thành những vòng tròn.

Để hạn chế tác hại của bệnh, các bạn phải chủ động áp dụng sớm nhiều biện pháp ngay từ khi thiết kế vườn. Sau đây là một số biện pháp chính:

- Ở những vùng đất thấp như Đồng Tháp, Tây Ninh của các bạn…cần đào mương lên liếp cao, đảm bảo mặt liếp phải cao tối thiểu từ 20-30 cm so với mực nước cao nhất trong năm (tại vườn).

- Phải thiết kế liếp trồng hình mai rùa và có xẻ rãnh thóat nước để vườn không bị đọng nước, ẩm  ướt trong mùa mưa.

- Không lấy nhánh ở những cây đã bị bệnh để làm hom giống trồng cho vườn khác.

- Không trồng qúa dầy, để vườn luôn thông thóang.

- Khi cây còn nhỏ phải tỉa cành tạo tán, giúp cành phân bố đều về các phía. Sau mỗi vụ thu hoạch, phải tỉa cành tạo tán lại cho cây, cắt bỏ những cành bị sâu bệnh, cành mọc qúa dài tiếp đất…Thu gom cành đã cắt tỉa đưa ra khỏi vườn để giảm bớt nguồn bệnh trong vườn.

- Bón phân cân đối và hợp lý giữa đạm, lân và kali. Tăng cường phân hữu cơ đã được ủ mục. Nên bón thêm vôi cho cây vào đầu và cuối mùa mưa. 

- Nếu trên cây có nhiều kiến, phải phun thuốc diệt kiến (bằng những loại thuốc trừ sâu thông thường) 

Đồng thời dọn sạch cỏ rác tủ xung quanh gốc thanh long để phá vỡ nơi trú ngụ của kiến, nếu có nhiều kiến có thể dùng một số lọai thuốc hột rải xung quanh gốc để tiêu diệt và xua đuổi kiến.

- Cắt bỏ phần bị bệnh trên nhánh đưa ra khỏi vườn tiêu hủy để hạn chế bệnh lây lan (cắt xong dùng vôi bôi lên vết cắt để khử trùng).

- Loại bỏ những trái đã bị bệnh sau khi thu hoạch (để tránh lây lan trong quá trình tồn trữ, vận chuyển), rồi xử lý trái bằng nước nóng 53 độ C trong vòng 10 phút để diệt nấm bệnh trên vỏ trái. 

- Ngoài những biện pháp trên đây, cần kiểm tra vườn thanh long thường xuyên để phát hiện sớm và phun thuốc phòng trị bệnh kịp thời.

Về thuốc, hiện nay có khá nhiều loại thuốc dùng để phòng trị bệnh hại cây trồng. Tuy nhiên, đối với bệnh thán thư hại thanh long, theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở Chợ Gạo (Đồng Tháp) thì thuốc Kacie 250EC đã cho hiệu quả rất cao. 

Sở dĩ có kết quả như vậy vì Kacie 250EC là thuốc trừ nấm lưu dẫn, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do nước mưa, nước tưới. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Về liều lượng, theo kinh nghiệm của ông Nguyễn Văn A, Chợ Gạo, Đồng Tháp) có thể pha 20ml Kacie 250EC/ bình 16 lít, phun 2 -3 bình/1000m2. Phun định kỳ 8-10 ngày/ lần cho đến khi bệnh ngưng phát triển. Những nông dân này cũng cho biết, với liều lượng và cách phun xịt như trên, không những vườn thanh long rất sạch bệnh thán thư, mà bộ cành nhánh cây thanh long cũng rất xanh đẹp, khỏe mạnh và cho năng suất cao hơn hẳn những vườn khác.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Không rõ tại sao gần đây cây cam quýt ở vùng chúng tôi thường bị bệnh ghẻ sẹo gây hại rất nặng (đặc biệt là trong mùa mưa). Làm cho lá ghẻ mụn cóc không phát triển được, còn vỏ trái thì bị sần súi, xấu xí, không bán được. Xin cho biết có cách nào hạn chế được căn bệnh này?

-Nguyễn Văn Tuynh và một số bà con ở Con Cuông (Nghệ An)-

Trả lời: 

Bệnh ghẻ sẹo (còn gọi là ghẻ trái, hay ghẻ nhám…) do nấm Elsinoe fawcettii gây ra. Bệnh thường gây hại trên các bộ phận non của cây cam như lá non, cành non, trái non…trong điều kiện thời tiết nóng ẩm của mùa mưa bệnh sẽ phát triển mạnh.

- Trên lá non: ban đầu vết bệnh chỉ là một chấm nhỏ mất màu, sau lớn dần, màu đỏ nâu, tạo thành mụn cóc nhô lên khỏi mặt lá, không có hoặc có một quầng vàng rất hẹp. Nếu nặng, lá sẽ bị vặn vẹo. Những là già bị bệnh sẽ bị co rúm và có hình lòng mo.

- Trên cành non: vết bệnh cũng mọc nhô lên, nhưng thường rộng hơn và dày đặc hơn trên lá. Bệnh nhẹ sẽ làm cho cành sần suì, màu vàng nhạt, có các vẩy màu vàng, khi cạo nhẹ các vẩy này sẽ tróc ra. Nếu nặng sẽ làm cho cành bị khô chết.

- Trên trái non: ban đầu vết bệnh nhỏ, sau đó lớn dần theo độ lớn của trái, nổi gờ và nhô lên như hình chóp nhọn trên vỏ trái, làm vỏ trái dày và sần sùi, trái khô, ít nước và dễ bị rụng. Nếu bị nặng, vỏ trái sần sùi như da cám.

Khi cây còn nhỏ đã bị bệnh, cây có thể bị lùn.

Nấm bệnh tồn tại trên các bộ phận bị bệnh, khi bộ phận này già chết, bào tử nấm sẽ hình thành và lây lan sang cây khác nhờ mưa gió, côn trùng… 

Ghẻ sẹo là một bệnh rất khó phòng trị. Nếu nặng, tỷ lệ trái bệnh có thể lên tới 100%, gây thất thu năng suất nghiêm trọng.

Để hạn chế tác hại của bệnh các bạn có thể áp dụng kết hợp một số biện pháp chính sau đây:

- Phải lên liếp cao và có hệ thống thoát nước tốt, phải thường xuyên cắt tỉa những cành già, cành tăm, cành bị sâu bệnh…để vườn luôn thông thoáng, khô ráo.

- Không trồng những cây giống đã bị bệnh.

- Không trồng qúa dầy.

- Không bón qúa nhiều phân đạm, tăng cường phân hữu cơ ủ mục có trộn với chế phẩm Trichoderma, phân vi sinh…những vườn đang bị bệnh nên tăng cường phân kali để tăng sức đề kháng cho cây.

- Thường xuyên thu gom những bộ phận bị bệnh đưa ra khỏi vườn tiêu hủy.

- Phải kiểm tra vườn cam quýt thường xuyên, nếu phát hiện chớm có bệnh phải phun thuốc phòng trị kịp thời. 

Hiện nay có khá nhiều loại thuốc trừ bệnh cây. Tuy nhiên đối với bệnh ghẻ sẹo cam quýt theo kinh nghiệm của nhiều nông dân ở Hàm Yên (Tuyên Quang) thì thuốc Kacie 250EC đã cho hiệu quả rất cao.

Đạt được hiệu quả như vậy là vì Kacie 250EC là thuốc trừ nấm nội hấp, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do mưa. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Về liều lượng, các bạn có thể pha 100 ml Kacie 250EC/ 120-160 lít pha xong phun ướt đều tán lá. 

Theo các ông Nguyễn Thành Lũy, Vũ Văn Giang, Hàm Yên (Tuyên Quang) thì với liều lượng, cách pha chế và phun xịt như trên thuốc đã cho hiệu quả phòng trị bệnh ghẻ sẹo rất cao.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Trên lá cây bắp ở ruộng nhà tôi gần đây hay có những vết đốm hình bầu dục hoặc không có hình thù nhất định, vằn vèo giống như đám mây mầu lục tối. Trong một lần dự Hội thảo nông dược, tôi có đem vấn đề này đến hỏi người của hãng thuốc trừ sâu, họ nói đây là bệnh khô vằn. Xin được nói rõ thêm về chứng bệnh này? Và xin được hướng dẫn cách chữa trị?

-Lê Đình Long và một số bà con ở  Tân Phú (Đồng Nai)-

Trả lời: 

Bệnh khô vằn là một trong những bệnh khá phổ biến và nguy hiểm đối với cây bắp (cây ngô) ở nước ta. Bệnh do nấm Rhizoctonia solani gây ra, chúng có thể phát sinh, phát triển và gây hại quanh năm, nhưng nhiều nhất vẫn là ở vụ bắp Hè và Hè Thu, vì thời tiết lúc này thường nóng, ẩm, mưa nhiều rất thuận lợi cho nấm bệnh phát sinh, phát triển và gây hại mạnh. Thông thường bệnh chỉ xuất hiện và gây hại trên bẹ lá và lá, nhưng nếu nặng bệnh có thể hại trên cả lá bi, khi đã leo lên được đến lá bi thì sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng xuất, có khi giảm tới bẩy, tám chục phần trăm năng suất.

Ban đầu vết bệnh chỉ là những đốm hình bầu dục mầu lục tối, ướt, sau đó phát triển rộng dần ra, nhiều vết liên kết dính lại với nhau thành những đám bệnh lớn kéo dài không có hình thù nhất định, vằn vèo giống như da hổ hoặc như những đám mây. Trường hợp nặng, vết bệnh có thể bao phủ nhiều diện tích của bẹ lá, phiến lá. Nếu trời khô vết bệnh sẽ bị khô và có mầu xám lục, nếu trời ẩm vết bệnh có thể bị mục. Bệnh gây hại trong suốt qúa trình sinh trưởng phát triển của cây bắp, nhưng nhiều nhất vẫn là từ khi cây bắp trỗ cờ trở đi, vì lúc này cây bắp đã lớn, tán lá rập rạp tạo ẩm độ không khí trong ruộng cao..

Thực tế đồng ruộng cho thấy những ruộng trồng dầy, ruộng nhiều cỏ dại, ruộng tốt rậm rạp, ruộng bón quá nhiều phân đạm, không cân đối giữa đạm, lân và kali làm cho cây bắp tốt lốp, yếu ớt, những ruộng trồng bắp liên tục nhiều vụ, nhiều năm, hoặc trồng trên những chân đất trồng lúa vụ trước đã bị bệnh khô vằn gây hại nhiều... thường là những ruộng dễ bị bệnh khô vằn gây hại nhiều hơn các ruộng khác.

Để hạn chế tác hại của bệnh, các bạn phải áp dụng kết hợp nhiều biện pháp trong quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, sau đây là một số biện pháp chính:

- Sau khi thu họach phải thu gom sạch sẽ tàn dư của cây bắp đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy, làm chất đốt… càng sớm càng tốt. 

- Cày, bừa, xới đất kỹ để chôn vùi hạch nấm, hạn chế bệnh lây lan sang vụ sau.

- Gieo trồng bắp với mật độ hợp lý tùy theo yêu cầu của từng giống, tỉa định cây sớm, làm sạch cỏ dại trong ruộng để ruộng luôn thông thoáng, khô ráo

- Không nên bón qúa nhiều phân đạm, nên bón cân đối và hợp lý giữa đạm, lân và kali, để cây bắp sinh trưởng khỏe có sức chống đỡ với bệnh tốt hơn.

- Nếu ruộng thường xuyên bị bệnh gây hại, các bạn nên luân canh một vài vụ với những lọai cây trồng ít bị loại nấm bệnh này gây hại như hành, ngò, ớt, rau cần, rau muống...

- Phải kiểm tra ruộng bắp thường xuyên, để phát hiện sớm và dùng thuốc thuốc phòng trị bệnh kịp thời.

 Về thuốc, hiện nay có khá nhiều loại thuốc dùng để phòng trị bệnh gây hại cây trồng. Tuy nhiên, đối với bệnh đốm vằn hại bắp, theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở Đắc Lắc thì thuốc Kacie 250EC đã cho hiệu quả rất cao.

Sở dĩ như vậy bởi vì Kacie 250EC là thuốc trừ nấm nội hấp, có khả năng hấp thu mạnh qua lá nên ít bị rửa trôi do mưa, vào cây thuốc vận chuyển rất nhanh đến các bộ phận bị bệnh để tiêu diệt nấm. Tác động diệt nấm của thuốc vừa nhanh, vừa mạnh, vừa kéo dài. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng ức chế sự sinh tổng hợp màng tế bào sợi nấm, kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, vì thế thuốc vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Về liều lượng các bạn có thể pha 15ml Kacie 250EC/ bình 16 lít, pha xong phun ướt đều thân lá cây ngô, có thể phun tiếp vài lần cho đến khi bệnh ngưng phát triển (mỗi lần cách nhau khoảng 10 ngày)

Theo ông Trương Văn Chi, thôn 1A, xã Ea Mnang, Cư Mgar (Đắc Lắc) thì với liều lượng và cách phun như trên không những hiệu quả phòng trị bệnh của thuốc rất cao mà còn làm bộ lá cây bắp xanh tốt hơn, ruộng bắp cho năng suất cao hơn.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Trên trái vải thiều ở vùng chúng tôi thường bị bệnh “mã mực” gây hại rất nhiều. Chúng tôi đã sử dụng nhiều loại thuốc để phòng trị, nhưng kết quả vẫn không cao. Xin được nói rõ thêm về căn bệnh này và giới thiệu loại thuốc có hiệu quả cao trong việc phòng trị chúng?

-Vũ Đình San và một số bà con ở Thanh Hà (Hải Phòng)-

Trả lời: 

“Mã mực” là bệnh được bà con trồng vải thiều ở vùng Lục Ngạn (Bắc Ninh) gọi chung cho một hiện tượng có triệu chứng là vỏ quả vải có những vết màu xanh dương, xanh đen hoặc đen. Hiện tượng này không những làm giảm năng suất mà còn làm giảm giá trị thương phẩm của quả vải, gây thiệt hại cho bà con nhà vườn.

Về nguyên nhân gây bệnh, hiện nay vẫn chưa được các nhà chuyên môn thống nhất ý kiến. Tuy nhiên, hiện tượng quả vải bị mã mực tạm thời được cho là do hai biểu hiện sau đây:

1. Chàm quả: là hiện tượng ban đầu rãnh quả có màu đen, sau đó phát triển rộng dần ra khi quả lớn dần, làm vỏ quả bị xanh đen (rãnh quả màu đậm hơn, mắt quả màu lợt), sờ tay vào chỗ bị bệnh không thấy nhớt. Thời tiết đang nắng nóng lại gặp mưa đột ngột vải rất dễ bị hiện tượng này (đặc biệt là những vườn vải được trồng trên chân đất cát). Thực tế đồng ruộng cho thấy những vườn bón phân có nhiều vi lượng thì tỷ lệ quả bị chàm ít hơn những vườn khác. Cho đến nay các nhà chuyên môn chưa xác định được nguyên nhân gây ra hiện tượng này.

2. Xì mủ quả: là hiện tượng nhựa nâu đen chảy ra từ mắt quả, sờ vào thấy nhớt, màu nâu đen bao trùm cả rãnh quả và mắt quả. Tương tự hiện tượng chàm quả, cho đến nay các nhà chuyên môn cũng chưa xác định được nguyên nhân.

Những triệu chứng chàm và xì mủ trên vỏ quả sẽ mờ dần khi quả vải chuyển dần sang màu hồng trong quá trình chín, nên ít ảnh hưởng đến giá bán. 

Để hạn chế tác hại của bệnh, ngoài việc phải áp dụng kết hợp nhiều biện pháp như vệ sinh vườn tược, kỹ thuật canh tác… thì việc dùng thuốc để phòng trị là biện pháp không thể thiếu được.

Như các bạn đã biết, hiện nay trên thị trường có khá nhiều loại thuốc phòng trừ dịch hại. Tuy nhiên, đối với bệnh “mã mực” theo kinh nghiệm của nhiều bà con trồng vải thiều ở huyện Lục Ngạn (Bắc Ninh) thì thuốc Kacie 250EC đã cho hiệu quả rất cao.

Kacie 250EC là thuốc trừ nấm nội hấp, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do mưa. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của sợi nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, có bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất

Về liều lượng, các bạn có thể pha 25ml thuốc/ bình 25 lít. Phun ứt đều tán lá, định kỳ từ 10-12 ngày/ lần (từ khi quả vải lớn cỡ đầu đũa trở đi)

Theo các ông Vũ Xuân Nhâm, Ngô Đình Dương, Vũ Xuân Út, Ngô Văn Sơn (Trại Mới, Giáp Sơn), ông Ngô Xuân Ngọc, Trương Văn Bế (Đoàn Kết/ Giành Cũ, Quý Sơn) huyện Lục Ngạn (Bắc Ninh) thì: với liều lượng, thời gian phun và cách phun như trên không những rất sạch bệnh mã mực mà còn làm cho mã quả vải sáng bóng đẹp và bán được giá cao hơn, vì thế bà con trồng vải ở đây hầu hết đã chuyển sang dùng loại thuốc này.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Cùng với bệnh chết nhanh, chết châm…cây tiêu ở vùng chúng tôi còn thường bị bệnh thán thư gây hại rất nhiều. Xin được nói rõ thêm về căn bệnh này và giới thiệu loại thuốc phòng trị cho hiệu quả cao?

-Nguyễn Đình Tú và một số bà con ở Chư Sê (Gia Lai)-

Trả lời:  

Cùng với những bệnh như bạn đã nói, bệnh thán thư cũng là một bệnh hại rất quan trọng trên cây hồ tiêu. Bệnh do nấm Colletotrichum gloeosporioides gây ra.

Bệnh có thể gây hại trong suốt thời kỳ sinh trưởng của cây tiêu từ khi còn ở vườn ươm cho đế khi trồng thu hoạch. Bệnh gây hại nhiều bộ phận của cây từ cành nhánh cho đến bông, hạt, nhưng thường có biểu hiện rõ và dễ nhận biết nhất là ở trên lá.

Trên lá, bệnh thường phát sinh ở chóp và mép lá, sau lan rộng vào trong phiến lá. Vết bệnh là những đốm lớn màu vàng, có hình dạng không nhất định (hình tròn hoặc không đều) sau chuyển dần sang màu nâu và đen. Bệnh gây haị trên lá già nhiều hơn lá non, phát triển dần từ gốc lên ngọn, Khi già, rìa vết bệnh có quầng đen rộng bao quanh, tiếp đến là quầng lá bị vàng, lá dần trở lên khô cháy, mất khả năng quang hợp. Nếu bệnh tấn công vào gié bông, gié quả, sẽ làm bông và hạt bị khô đen, nếu tấn công thân nhánh cây tiêu sẽ làm tháo đốt, khô cành. 

Bệnh thường gây hại nhiều trong mùa mưa, nhất là giai đoạn cây ra hoa  kết trái, trái non. Những vườn tiêu ẩm thấp, vườn chăm sóc kém, thiếu phân bón, tưới nước không đều trong mùa khô…thường là những vườn bị bệnh gây hại nhiều hơn. Nấm gây bệnh tồn tại trong đất và trong tàn dư của cây bị bệnh, đây là nguồn lây lan rất quan trọng.

Để hạn chế tác hại của bệnh, các bạn có thể áp dụng kết hợp một số biện pháp sau đây:

- Không trồng tiêu trên đất trũng, thoát nước kém

- Vườn tiêu phải có hệ thống rãnh thóat nước tốt, 

- Trước khi trồng phải thu gom sạch tàn dư của cây tiêu ở vụ trước đem tiêu hủy.

- Cày bừa kỹ để chôn vùi bớt mầm bệnh.

- Không trồng quá dầy, thường xuyên tỉa bỏ những cành bị sâu bệnh, cành nằm khuất trong tán lá không có khả năng cho trái… để vườn tiêu luôn thông thóang.

- Nên tăng cường phân chuồng mục (trộn thêm chế phẩm Trichoderma) và giảm bớt phân hóa học. Ngoài đạm, lân cần tăng cường kali, vôi và một số vi lượng khác.

- Kiểm tra vườn tiêu thường xuyên (nhất là trong mùa mưa và giai đoạn cây tiêu ra hoa kết trái, mang trái non) để phát hiện sớm và phun thuốc phòng trị bệnh kịp thời.

Về thuốc hiện nay có khá nhiều loại thuốc phòng trị bệnh hại cây trồng. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của bà con trồng tiêu ở Buôn Ma thuật (Đắc Lắc) thì thuốc Kacie 250EC  đã cho hiệu quả rất cao.

Sở dĩ như vậy bởi vì Kacie 250EC là thuốc trừ nấm nội hấp, có khả năng hấp thu mạnh qua lá nên ít bị rửa trôi do mưa, vào cây thuốc vận chuyển rất nhanh đến các bộ phận bị bệnh để tiêu diệt nấm. Tác động diệt nấm của thuốc vừa nhanh, vừa mạnh, vừa kéo dài. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự sinh tổng hợp màng tế bào sợi nấm, kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, vì thế thuốc vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Về liều lượng, các bạn có thể pha 120-130ml Kacie 250EC/ thùng phuy loại 200 lít, pha xong phun ướt đều tán lá cho 1.000 m2 vướn tiêu. 

Theo ông Nguyễn Trung Thành, thôn 7, xã Hòa Phú, Buôn Ma Thuật (Đắc Lắc) thì với liều lượng như trên, phun định kỳ khoảng 7-10 ngày/ lần (có thể phun vài lần cho đến khi bệnh ngưng phát triển), không những hiệu quả phòng trị bệnh của thuốc rất cao mà còn làm cho vườn tiêu xanh tốt, cho năng suất cao.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Ớt ở vùng chúng tôi ít bị bệnh thán thư (có người gọi là bệnh “nổ trái”) gây hại rất nặng, đặc biệt là trong mùa mưa. Xin cho biết có cách nào hạn chế được căn bệnh này?

-Huỳnh Văn Thanh và một số bà con ở An Thạnh Thủy, Chợ Gạo (Đồng Tháp)-

Trả lời: 

Thán thư có thể được coi là bệnh nguy hiểm số một trên cây ớt ở các tỉnh phía Nam hiện nay, bệnh do nấm Colletotrichum  spp. gây ra. Bệnh phổ biến ở rất nhiều nước, đặc biệt là các nước có khí hậu nhiệt đới như Việt Nam. 

Bệnh có thể gây hại nhiều bộ phận của cây, nhưng chủ yếu là trên trái. Lúc đầu vết bệnh chỉ là những đốm tròn nhỏ có màu xanh đậm lõm xuống vỏ trái, hơi ướt, sau đó lan rộng dần thành hình thoi hoặc bầu dục, màu vàng nhạt đến trắng xám hoặc đen, bên trong vết bệnh có nhiều vòng đồng tâm nhô lên, trên đó có những chấm nhỏ li ti. Nếu nặng, tỷ lệ trái bệnh sẽ rất cao, có khi tới 100%, gây thất thu năng suất nghiêm trọng. Bệnh thường gây hại nhiều ở giai đoạn đang thu hoạch, nếu giống nhiễm bệnh gây hại cả trái non, làm trái non dễ bị rụng hàng lọat. Trái ớt sau thu hoạch vẫn tiếp tục bị bệnh. 

Nấm bệnh tồn tại trong hạt giống, trên tàn dư của cây ớt hoặc sống trong đất 1-2 năm. Điều kiện thời tiết nóng ẩm của mùa mưa rất thích hợp cho bệnh phát triển mạnh, nhất là ở những ruộng trồng dày, bón thừa đạm.

Để hạn chế tác hại của bệnh các bạn có thể áp dụng kết hợp một số biện pháp chính sau đây:

- Không lấy hạt ở những ruộng đã bị bệnh để làm giống cho vụ sau. 

- Ruộng phải lên liếp cao và có hệ thống thoát nước tốt để không bị đọng nước trong mùa mưa.

- Chọn giống kháng bệnh như giống ớt chỉ thiên 

- Không trồng qúa dầy.

- Không bón qúa nhiều phân đạm, tăng cường phân hữu cơ ủ mục có trộn với chế phẩm Trichoderma, phân vi sinh.

- Không tưới qúa nhiều, không tưới vào chiều tối tạo ẩm ướt cao vào ban đêm, nhất là từ khi cây ớt sắp cho thu hoạch trở đi.

- Không trồng ớt liên tục nhiều năm trên cùng một mảnh đất, hoặc những mảnh đất trước đó đã trồng nhiều vụ những loại cây họ cà, ho. bầu bí... cùng là ký chủ của nấm Colletotrichum  spp. Sau vài vụ trồng ớt nên luân canh với cây trồng khác.

- Thường xuyên thu gom trái bệnh và các bộ phận đã bị bệnh đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy.

- Kiểm tra ruộng ớt thường xuyên (nhất là từ khi cây ớt ra hoa kết trái trở đi) để phát hiện sớm và phun xịt thuốc kịp thời.

Về thuốc, hiện nay có khá nhiều loại thuốc dùng để phòng trị bệnh cây. Tuy nhiên, đối với bệnh thán thư hại ớt, theo kinh nghiệm của nhiều nông dân ở huyện Dương Minh Châu (Tây Ninh) thì thuốc Kacie 250EC đã cho hiệu quả rất cao.

Về liều lượng, theo ông Lê Tấn Tài (xã Lộc Ninh, Dương Minh Châu, Tây Ninh) cho biết ông chỉ dùng thuốc Kacie 250EC pha 16ml/ bình 16 lít, xịt ướt tán lá ớt, và xịt định kỳ khoảng 7 ngày/ 1 lần, thì không thấy ớt bị thán thư, thối trái (“nổ trái”) nữa. Đặc biệt là ruộng ớt đã cho thu hoạch tới 23 đợt cây mới tàn, trong khi sử dụng các thuốc khác chỉ cho thu hoạch 5-6 đợt trái cây đã tàn.

Sở dĩ có kết quả như vậy vì Kacie 250EC là thuốc trừ nấm lưu dẫn, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do nước mưa, nước tưới. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Cứ vào đầu vụ lạc thu ở vùng chúng tôi, cây lạc thường bị bệnh chết rạp cây con gây hại rất mạnh. Xin được nói rõ thêm về căn bệnh này và làm sao để hạn chế được tác hại của chúng?

-Võ Thị Bé Năm và một số bà con ở Đức Hòa (Tây Ninh)-

Trả lời: 

Chết rạp cây con (còn gọi là bệnh chết ẻo, chết cây con…) là một bệnh hại khá phổ biến trên cây rau màu ở nước ta hiện nay, đặc biệt là trong điều kiện thời tiết nóng, ẩm ướt của mùa mưa. Bệnh do nấm Rhizoctonia solani. Bệnh hại chủ yếu ở thời kỳ cây con, làm cây con chết hàng loạt (nên gọi là bệnh chết rạp cây con). 

Ban đầu vết bệnh chỉ là một chấm nhỏ màu đen ở phần gốc, sau đó lan rộng dần ra xung quanh bao quanh hết cổ rễ làm cổ rễ khô tóp lại, cây gục xuống và chết (nhưng thân lá vẫn còn xanh). Về sau vết bệnh thối mục và có  màu nâu đen ủng, vào những ngày có ẩm độ cao trên vết bệnh xuất hiện mộ lớp nấm màu trắng xám. Bệnh lây lan rất nhanh nếu gặp trời mưa hoặc thường xuyên bị tưới đẫm nước vào buổi chiều tối. Nguồn bệnh tồn tại chủ yếu trong đất và trong tàn dư của cây bị bệnh. 

Bệnh phát triển mạnh khi nhiệt độ 28-35 độ C, độ ẩm đất cao, nóng lạnh bất thường. Thực tế đồng ruộng cho thấy bệnh thường gây hại nhiều ở những ruộng đất trũng, ứ đọng nước, đất bị đóng váng sau khi mưa. 

Do bệnh gây hại trên rất nhiều loại cây trồng từ đậu đỗ, lúa, ngô, cà chua khoai tây, cho đến những cây dược liệu, cây hoa cảnh…nên việc phòng trị chúng đôi khi cũng gặp không ít khó khăn.

Để hạn chế tác hại của bệnh, các bạn có thể áp dụng kết hợp một số biện pháp chính sau đây:

- Cày sâu chôn vùi bớt hạch nấm, bừa kỹ, phơi ải, bón vôi để tiêu ủy nguồn bệnh trong đất.

- Chọn hạt giống khỏe, sạch bệnh.

- Gieo trồng với mật độ vừa phải, không gieo quá sâu.

- Phá váng sau khi mưa, vun xới kịp thời, lên luống cao, hạn chế ruộng lạc bị đọng nước sau khi mưa.

- Bón phân cân đối giữa đam lân và kali, nhưng ruộng thường xuyên bị bệnh gây hại nhiều cần tăng cường phân hữu cơ mục, phân lân và kali.

- Xử lý hạt giống trước khi gieo, 

- Những ruộng thường xuyên bị bệnh gây hại nặng, nên luân canh với lúa một vài vụ.

- Kiểm tra ruộng dưa thường xuyên, nếu thấy bệnh chớm phát sinh thì dùng thuốc phun xịt kịp thời.

 Về thuốc, hiện nay có khá nhiều loại thuốc để phòng trị bệnh hại trên cây trồng. Tuy nhiên, đối với bệnh chết rạp cây con hại lạc theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở Lâm Đồng và Đắc Lắc thì thuốc Kacie 250EC phối hợp với Linacin 40SL đã cho hiệu quả rất cao.

Sở dĩ như vậy vì Kacie 250EC là thuốc trừ nấm nội hấp, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do mưa. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Còn thuốc Linacin  40SL là thuốc trừ bệnh sinh học thế hệ mới, thuốc có phổ tác động rất rộng, thuốc có khả năng phòng và trị được nhiều bệnh do vi khuẩn và nấm gây ra. Thuốc ít độc, thân thiện với môi trường nên rất phù hợp với chương trình IPM để xây dựng một nền nông nghiệp sạch và bền vững ở nước ta hiện nay. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng thúc đẩy sinh trưởng nâng cao năng suất và phẩm chất nông sản. 

Về liều lượng, các bạn có thể pha 13,5 ml thuốc Kacie 250EC và 20ml Linacin  40SL/ bình 16 lít, pha xong xịt 1,5-2 bình/ 1.000m2. 

Theo ông Lê Văn Tỏ, thôn 14, xã Đak Krông, huyện Cư Jut (Lâm Đồng), ông Nguyễn Đức Ty, thôn 2, xã Cư Knia, huyện Buôn Đôn (Đắc Lắc) thì với liều lượng và cách phun xịt như trên không những hiệu quả phòng trị bệnh chết rạp cây con hại lạc rất cao, mà về sau cây lạc cũng giảm cả bệnh héo xanh vi khuẩn và bệnh đốm lá , đồng thời còn làm cho ruộng lạc phát triển khỏe mạnh, cho năng suất cao hơn.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Cây hành ở vùng chúng tôi thường bị bệnh đốm khô đầu lá gây hại rất nhiều, chúng tôi đã dùng nhiều loại thuốc nhưng bệnh cũng chỉ thuyên giảm rất ít. Xin được nói rõ thêm về căn bệnh này và cách chữa trị sao cho có kết quả cao nhất?

-Nguyễn Đình Năm và một số bà con ở Gia Lâm (Hà Nội)-

Trả lời: 

Bệnh khô đầu lá hành (Stemphylium botryosum) là một bệnh nguy hiểm đối với những cây thuốc họ hành tỏi (Liliaceae) ở nước ta hiện nay. Bệnh có thể phát sinh và gây hại trong suốt quá trình sinh trưởng của cây hành, nhưng thường gây hại mạnh từ khi hình thành củ đến khi thu hoạch (tháng 11, 12). 

Bệnh chỉ gây hại trên lá (thường vết bệnh hình thành ở giữa các lá bánh tẻ rồi kéo dài dần vế hai phía). Vết bệnh có hình bầu dục màu nâu đen trên nền xám trắng, chiều dài vết bệnh có thể kéo dài khoảng 10-20 cm dọc theo chiều dài của lá. Nếu gặp mưa phùn dài ngày hoặc trời có sương mù nhiều, tạo ẩm độ không khí cao, làm ruộng hành ẩm ướt, thì bệnh sẽ phát triển rất mạnh, lúc đó trên bề mặt vết bệnh sẽ xuất hiện lớp nấm màu nâu đen. Nếu không phát hiện sớm và có biện pháp phòng trị kịp thời, bệnh sẽ năng và làm cây hành gãy gục ở giữa rồi khô lụi, gây thất thu năng suất nghiêm trọng.

Thực tế đồng ruộng cho thấy, những ruộng trồng dầy, ruộng bón thừa phân đạm làm cây hành tốt lốp yếu ớt, ruộng luôn trong tình trạng ẩm ướt…thường là những ruộng bị bệnh gây hại nhiều hơn những ruộng khác.

Để hạn chế tác hại của bệnh, cần áp dụng một cách đồng bộ và hợp lý những biện pháp trong quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, sau đây là một số biện pháp chính:

- Vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ, thu gom tàn dư của cây hành, tỏi đưa ra khỏi ruộng trước khi làm đất gieo trồng vụ hành mới.

- Làm đất kỹ để chôn vùi bớt mầm bệnh xuống tầng đất sâu. 

- Lên luống cao, để có thể thoát nước tốt mỗi khi có mưa dài ngày hoặc sau khi tưới nhiều nước. 

- Những vùng thường bị bệnh gây hại nặng, nên trồng những giống có khả năng chống chịu với bệnh tốt hơn như hành tía, tỏi ta, củ kiệu.

- Không nên trồng quá dầy, tùy theo đặc tính của giống mà trồng với mật độ vừa phải hợp lý. 

- Bón phân cân đối và hợp lý giữa đạm, lân và ka li, tuyệt đối không bón quá nhiều đạm dễ làm cho cây yếu ớt, giảm khả năng chống đỡ với bệnh.

- Tưới vừa đủ ẩm, không nên tưới quá nhiều nước làm ruộng luôn trong tình trạng ẩm ướt. Những ngày có sương nhiều, nên thể tưới nước rửa sương vào buổi sáng để hạn chế bệnh phát triển.

- Thường xuyên ngắt bỏ những bộ phận đã bị bệnh gây hại nặng, đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy để hạn chế bệnh lây lan.

- Kiểm tra ruộng hành thường xuyên, nhất là từ khi hình thành củ trở đi, để phát hiện sớm và phun thuốc phòng trị bệnh kịp thời, không để bệnh phát triển, lây lan.

Về thuốc, hiện nay có khá nhiều loại thuốc phòng trị bệnh hại cây trồng. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở Kinh Môn (Hải Phòng) thì thuốc Kacie 250EC phối hợp với thuốc Linacin  40SL  đã cho hiệu quả rất cao.

Sở dĩ có kết quả như vậy vì Kacie 250EC là thuốc trừ nấm lưu dẫn, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do nước mưa, nước tưới. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Còn Linacin  40SL là thuốc trừ bệnh sinh học thế hệ mới, thuốc có phổ tác động rất rộng, có khả năng phòng và trị được nhiều loại vi khuẩn và nấm gây bệnh, nên hiệu quả phòng trị bệnh rất cao. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng thúc đẩy sinh trưởng nâng cao năng suất và phẩm chất nông sản. Điều đặc biệt là loại thuốc này ít độc, nên ít gây hại cho người phun xịt và thân thiện với môi trường nên rất phù hợp với chương trình IPM để xây dựng một nền nông nghiệp sạch và bền vững ở nước ta hiện nay.

Về liều lượng, các bạn có thể pha 27 ml Kacie 250EC và 40 ml Linacin 40SL/ bình 16 lít/ phun cho 1 sào BB (360m2), có thể phun vài lần (cách nhau khoảng 7-10 ngày/một lần) cho đến khi bệnh ngưng phát triển. 

Theo bà Nguyễn Thị Thúy, Nguyễn Thị Minh, Nguyễn Thị Thôi, Nguyễn Thị Tình, Nguyễn Thị Na, Nguyễn Thị Tuyết…, thôn Huề Trì, xã An Phụ, huyện Kinh Môn (Hải Phòng), thì với liều lượng pha chế và cách sử dụng như trên, không những thuốc có hiệu quả rất cao với bệnh đốm khô đầu lá hành, mà còn làm cho bộ lá xanh đẹp, dọc hành dầy cứng, ruộng hành xanh tốt, cho năng suất và chất lượng hành cao.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Cây đậu phộng ở vùng chúng tôi thường bị bệnh đốm lá gây hại rất nặng, nhất là từ khi cây ra hoa trở đi. Xin được nói rõ thêm về căn bệnh này và có cách nào phòng trị được chúng?

-Nguyễn Đình Thanh và một số bà con ở Trảng Bàng (Tây Ninh)-

Trả lời: 

Đốm lá là một trong vài dịch hại thường xuyên gây hại trên cây đậu phộng (lạc) ở nước ta, đặc biệt là trong điều kiện nắng nóng, ẩm ướt. Hiện tượng đốm lá thường do hai chứng bệnh sau đây gây ra.

1 - Bệnh đốm nâu: do nấm Cercospora arachidicola. Bệnh hại chủ yếu trên lá (rất ít khi hại cuống lá và thân cành), vết bệnh có hình tròn ở mặt trên của lá), đường kính vài mm (vết lớn tới 10mm), mầu vàng nâu, xung quanh có quầng vàng rộng. Trên bề mặt vết bệnh có một lớp nấm mầu xám, nhưng mặt dưới lá vết bệnh có mầu nhạt hơn. Bệnh thường xuất hiện và gây hại ở lá gốc trước sau đó lan dần lên các lá phía trên, bệnh làm cho lá chóng tàn, khô và rụng sớm, gây thất thu rất lớn cho người trồng.

2 - Bệnh đốm xám: do nấm Cercospora persoratum gây ra, vết bệnh hình tròn, được thể hiện rõ ở cả mặt trên và mặt dưới lá, đường kính từ 1-5 mm, màu xám đen. Xung quanh không có quầng vàng. Về sau trên bề mặt vết bệnh xuất hiện một lớp nấm mốc màu đen, làm cho lá úa vàng, khô rụng. Bệnh cũng thường phát sinh và gây hại ở những lá phía gốc trước sau đó lan dần lên các lá phía trên.

Nguồn bệnh tồn tại trong tàn dư của cây bị bệnh, trong đất và trên hạt giống. Bệnh thường phát sinh mạnh trong điều kiện nhiệt độ tương đối cao, trời ẩm ướt. Bệnh có thể xuất hiện và gây hại sớm sau khi gieo khoảng một tháng, nhưng gây hại nhiều nhất vào cuối giai đoạn sinh trưởng của cây.

Bệnh gây hại quanh năm (ở cả vụ lạc xuân và vụ lạc thu), nhưng thường gây hại nhiều ở vụ lạc thu hơn, do vụ này thời tiết nóng ẩm rất thuận lợi cho bệnh phát triển và lây lan rất mạnh.

Để hạn chế tác hại của bệnh, các bạn có thể áp dụng kết hợp một số biện pháp chính sau đây:

- Vệ sinh đồng ruộng, thu gom sạch sẽ tàn dư của cây lạc ở vụ trước, trước khi làm đất gieo trồng vụ sau.

- Cày bừa kỹ để chôn vùi mầm bệnh, phơi ải kỹ đất trước khi trồng.

- Gieo trồng giống chống chịu với bệnh.

- Xử lý hạt giống trước khi trồng.

- Không bón quá nhiều phân đạm, phải bón phân cân đối giữa đạm, lân và kali, tăng cường phân hữu cơ hoai mục.

- Phải lên luống cao, có rãnh thoát nước tốt, không nên để ruộng quá ẩm ướt

- Sau khi trồng vài vụ lạc nên luân canh vài vụ với ngô, lúa. 

- Kiểm tra ruộng dưa thường xuyên, nếu thấy bệnh chớm phát sinh thì dùng thuốc phun xịt kịp thời.

Về thuốc, hiện nay có khá nhiều loại thuốc để phòng trị bệnh hại trên cây trồng. Tuy nhiên, đối với bệnh đốm lá hại lạc theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở Lâm Đồng và Đắc Lắk thì thuốc thuốc Kacie 250EC phối hợp với thuốc Linacin 40SL đã cho hiệu quả rất cao.

Sở dĩ như vậy vì Kacie 250EC là thuốc trừ nấm nội hấp, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do mưa. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Còn thuốc Linacin  40SL là thuốc trừ bệnh sinh học thế hệ mới, thuốc có phổ tác động rất rộng, thuốc có khả năng phòng và trị được nhiều bệnh do vi khuẩn và nấm gây ra. Thuốc ít độc, thân thiện với môi trường nên rất phù hợp với chương trình IPM để xây dựng một nền nông nghiệp sạch và bền vững ở nước ta hiện nay. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng thúc đẩy sinh trưởng nâng cao năng suất và phẩm chất nông sản. 

Về liều lượng, các bạn có thể pha 13,5 ml thuốc Kacie 250EC và 20ml Linacin  40SL/ bình 16 lít, pha xong xịt 1,5-2 bình/ 1.000m2. Xịt định kỳ khoảng 10-12 ngày/ lần cho đến khi bệnh ngưng phát triển.

Theo ông Lê Văn Tỏ, thôn 14, xã Đak Krông, huyện Cư Jut (Lâm Đồng) và ông Đặng Ngọc Hưng, thôn 2, xã Cư Knia, huyện Buôn Đôn (Đắc Lắk) thì với liều lượng và cách phun xịt như trên không những hiệu quả phòng trị bệnh đốm lá lạc rất cao, mà còn làm cho ruộng lạc phát triển khỏe mạnh, cho năng suất cao hơn.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Thời gian gần đây không rõ tại sao hành ở vùng chúng tôi thường bị một chứng bệnh như sau: trên lá tự nhiên xuất hiện những đốm nhỏ màu trắng sau đó lớn dần thành hình bầu dục màu xám nâu (xin xem ảnh gửi kèm). Chúng tôi đã dùng nhiều loại thuốc nhưng hiệu quả rất thấp. Xin cho biết đó là chứng bệnh gì, và nên dùng loại thuốc nào cho có hiệu quả cao nhất?

-Nguyễn Sinh Khí và một số bà con ở Thường Tín (Hà Nội)-

Trả lời: 

Qua mô tả và hình ảnh gửi kèm, chúng tôi cho rằng cây hành ở chỗ các bạn đã bị bệnh Đốm vòng gây hại. Bệnh do nấm Alternaria porri gây ra. Bệnh có thể gây hại trong suốt thời kỳ sinh trưởng của cây hành, nhưng thường gây hại nhiều nhất vào giai đoạn xuống củ trở đi, đặc biệt là khi thời tiết có mưa phùn và nhiều sương tạo ẩm độ không khí cao gây ẩm ướt trong ruộng hành. Bệnh gây hại trên lá. Đúng như các bạn đã quan sát và mô tả, ban đầu vết bệnh chỉ là những đốm nhỏ màu trắng, sau đó nếu gặp thời tiết thuận lợi vết bệnh sẽ phát triển rộng và có hình ô van, màu xám nâu (thỉnh thoảng cũng có thể thấy ở phần gốc sát mặt đất của cây hành cũng bị thối, rồi làm cho củ hành bị thối và khô đi). Nếu không phòng trị kịp thời bệnh sẽ phát triển mạnh làm cho lá hành bị khô, cây hành tàn lụi và chết, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất của ruộng hành. 

Ngoài gây hại trên ruộng, nấm bệnh còn có thể xâm nhập và gây thối củ trong thời gian lưu trữ, bảo quản.

Nấm bệnh tồn tại trong tàn dư của cây bị bệnh nằm trên ruộng, bào tử phát tán lây lan theo gió, hoặc theo giọt nước bắn từ đất lên lá. 

Để hạn chế tác hại của bệnh, các bạn có thể áp dụng kết hợp một số biện pháp chính sau đây:

- Thu gom sạch sẽ tàn dư của cây hành ở vụ trước đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy trước khi làm đất, để hạn chế nguồn bệnh lây lan cho vụ sau.

- Cày sâu, làm đất kỹ để chôn vùi bớt mầm bệnh xuống tầng đất sâu.

- Lên luống cao, để có thể thoát nước tốt mỗi khi có mưa dài ngày hoặc sau khi tưới nhiều nước. 

- Không nên trồng quá dầy, tùy theo đặc tính của giống mà trồng với mật độ vừa phải hợp lý. 

- Bón phân cân đối và hợp lý giữa đạm, lân và ka li, tuyệt đối không bón quá nhiều đạm dễ làm cho cây yếu ớt, giảm khả năng chống đỡ với bệnh.

- Tưới vừa đủ ẩm, không nên tưới quá nhiều nước làm ruộng luôn trong tình trạng ẩm ướt. Những ngày có sương nhiều, nên thể tưới nước rửa sương vào buổi sáng để hạn chế bệnh phát triển.

- Thường xuyên ngắt bỏ những bộ phận đã bị bệnh gây hại nặng, đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy để hạn chế bệnh lây lan.

- Kiểm tra ruộng hành thường xuyên, nhất là từ khi hình thành củ trở đi, để phát hiện sớm và phun thuốc phòng trị bệnh kịp thời, không để bệnh phát triển, lây lan.

Về thuốc, hiện nay có khá nhiều loại thuốc phòng trị bệnh hại cây trồng. Tuy nhiên, đối với bệnh đốm vòng hại hành theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở Kinh Môn (Hải Phòng) thì thuốc Kacie 250EC phối hợp với thuốc Linacin  40SL  đã cho hiệu quả rất cao.

Sở dĩ có kết quả như vậy vì Kacie 250EC là thuốc trừ nấm lưu dẫn, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do nước mưa, nước tưới. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Còn Linacin  40SL là thuốc trừ bệnh sinh học thế hệ mới, thuốc có phổ tác động rất rộng, có khả năng phòng và trị được nhiều loại vi khuẩn và nấm gây bệnh, nên hiệu quả phòng trị bệnh rất cao. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng thúc đẩy sinh trưởng nâng cao năng suất và phẩm chất nông sản. Điều đặc biệt là loại thuốc này ít độc, nên ít gây hại cho người phun xịt và thân thiện với môi trường nên rất phù hợp với chương trình IPM để xây dựng một nền nông nghiệp sạch và bền vững ở nước ta hiện nay.

Về liều lượng, các bạn có thể pha 27 ml Kacie 250EC và 40 ml Linacin 40SL/ bình 16 lít/ phun cho 1 sào BB (360m2), có thể phun vài lần (cách nhau khoảng 7-10 ngày/ một lần) cho đến khi bệnh ngưng phát triển. 

Theo bà Nguyễn Thị Thúy, Nguyễn Thị Minh, Nguyễn Thị Thôi, Nguyễn Thị Tình, Nguyễn Thị Na, Nguyễn Thị Tuyết…, thôn Huề Trì, xã An Phụ, huyện Kinh Môn (Hải Phòng), thì với liều lượng pha chế và cách sử dụng như trên, không những thuốc có hiệu quả rất cao với bệnh đốm vòng hại hành, mà còn làm cho bộ lá xanh đẹp, dọc hành dầy cứng, ruộng hành xanh tốt, cho năng suất và chất lượng hành cao.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Không hiểu sao gần đây dưa hấu ở vùng chúng tôi thường bị bệnh nứt thân xì mủ gây hại khá nặng. Xin được nói rõ thêm về chứng bệnh này và làm cách nào hạn chế được sự thiệt hại của chúng?

-Vũ Đình Miên và một số bà con ở Phú Xuyên(Hà Nội)-

 Trả lời: 

Nứt thân xì mủ (còn gọi là bệnh bã trầu, bệnh chạy dây…) được coi là một trong những chứng bệnh khá nguy hiểm trên nhóm cây thuộc họ bầu bí, trong đó đáng chú ý là cây dưa hấu. Bệnh do nấm Mycosphaerella melonis gây ra. 

Bệnh có thể gây hại nhiều bộ phận của cây như lá, quả, cuống quả, …nhưng nặng và nguy hiểm nhất vẫn là trên thân, gây hiện tượng nứt thân xì mủ như các bạn đã thấy.

Trên thân, lúc đầu vết bệnh chỉ là những đốm hình bầu dục hơi lõm, làm khuyết một bên thân hay nhánh, (kích thước 1-2cm), màu vàng nhạt, chỗ bị bệnh xuất hiện nhựa màu nâu đỏ ứa ra thành giọt. Về sau chuyển sang màu nâu sẫm và khô cứng lại. Nếu nặng, thân cây dưa sẽ bị nứt thành vệt dài màu nâu và chảy nhựa nhiều hơn, trên đó có các hạt nhỏ màu đen (đó là các ổ bào tử nấm), dây dưa bị mất sức, ngọn dưa chùn lại không phát triển được, lá bị vàng và làm cho quả cũng không lớn được, cuối cùng làm cả dây dưa héo dần và chết.

Thực tế đồng ruộng cho thấy những ruộng trồng dưa liên tục nhiều năm liền lại không được vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ trước khi trồng vụ dưa mới, những ruộng bón thừa phân đạm làm cây dưa tốt lốp…thường là những ruộng bị bệnh gây hại nhiều hơn những ruộng khác. Đặc biệt là trong điều kiện thời tiết nắng nóng và mưa nhiều làm cho đất ruộng dưa quá ẩm ướt.

Để hạn chế tác hại của bệnh, các bạn phải áp dụng kết hợp một cách đồng bộ và hợp lý những biện pháp trong quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, sau đây là một số biện pháp chính: 

- Sau khi thu hoạch cần thu gom sạch sẽ tàn dư của cây dưa và rơm rạ phủ ruộng đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy để hạn chế bệnh lây lan cho vụ sau.

- Cày phơi ải, bừa kỹ ruộng để chôn vùi bớt mầm bệnh xuống tầng đất sâu. Bón bổ xung khoảng 25- 30kg vôi bột/ sào (360m2) để bổ xung can xi và khử trùng đất.

- Không nên trồng dưa hấu và những cây thuộc họ bầu bí khác liên tục nhiều năm liền trên cùng một thửa ruộng. Sau vài vụ trồng dưa nên luân canh một vài vụ với những cây trồng khác, để cắt đứt nguồn bệnh trên ruộng.

- Nên sử dụng màng phủ nông nghiệp để vừa hạn chế cỏ dại, hạn chế bốc hơi nước vừa hạn chế sâu bệnh trong đó có bệnh nứt thân xì mủ.

- Không trồng dưa quá dày, trồng với mật độ hợp lý phù hợp với đặc tính của giống dưa.

- Không tưới nước quá nhiều vào buổi chiều, không nên tưới nước trực tiếp lên thân lá, nếu được nên áp dụng biện pháp tưới rãnh, cho nước ngấm đủ độ ẩm (khoảng 80-85%) sau đó tháo kiệt nước trong rãnh.

- Bón phân đầy đủ và cân đối giữa đạm, lân và kali, tuyệt đối không bón thừa đạm làm cho cây tốt lốp. Hạn chế bón đạm khi thấy ruộng dưa chớm bị bệnh mà thời tiết lại đang phù hợp cho bệnh phát triển.

- Thường xuyên thu gom những bộ phận bị bệnh đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy để hạn chế bệnh lây lan.

- Kiểm tra ruộng dưa thường xuyên để phát hiệm sớm và phun thuốc phòng trị bệnh kịp thời. 

Về thuốc, hiện nay có khá nhiều loại thuốc dùng để phòng trị bệnh hại cây trồng. Tuy nhiên, đối với bệnh nứt thân xì mủ cây dưa hấu, theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở huyện Gia Lộc và phường Hải Dương (tỉnh Hải Phòng) thì thuốc Kacie 250EC phối hợp với thuốc Linacin  40SL đã cho hiệu quả rất cao.

Sở dĩ như vậy vì Kacie 250EC là thuốc trừ nấm nội hấp, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do mưa. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Còn thuốc Linacin  40SL là thuốc trừ bệnh sinh học thế hệ mới, thuốc có phổ tác động rất rộng, có khả năng phòng và trị được nhiều loại vi khuẩn và nấm gây bệnh, nên hiệu quả phòng trị bệnh rất cao. Thuốc ít độc, thân thiện với môi trường nên rất phù hợp với chương trình IPM để xây dựng một nền nông nghiệp sạch và bền vững ở nước ta hiện nay. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng thúc đẩy sinh trưởng nâng cao năng suất và phẩm chất nông sản. 

Về liều lượng, các bạn có thể pha từ 6,75-13,5 ml Kacie 250EC và 20 ml Linacin 40SL cho một bình xịt loại 18 lít, pha xong phun ướt đều tán lá. Phun định kỳ khoảng 7-10 ngày/ một lần, cho đến khi bệnh ngưng phát triển. 

Theo các ông Đoàn Văn Miện, Nguyễn Văn Đảm (xã Đoàn Thượng, huyện Gia Lộc), ông Phạm Văn Hùng (xã Thạch Khôi, phường Hải Dương) tỉnh Hải Phòng, đã sử dụng loại thuốc này cho biết thì không những thuốc có hiệu quả cao với bệnh nứt thân xì mủ, mà còn làm cho lá dưa xanh hơn, dầy hơn, từ đó đã cho năng suất cao hơn những ruộng khác.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Không hiểu tại sao cây dưa lê ở vùng chúng tôi gần đây thường bị bệnh nứt thân xì mủ gây hại rất nhiều, nếu nặng sẽ làm thân cây nứt thành vết dài màu nâu xám, ngọn dưa bị chun lại, quả không phát triển được, cuối cùng có thể làm chết cả dây dưa. Xin cho biết làm cách nào để hạn chế được tác hại của căn bệnh này?

-Bùi Văn Đoan và một số bà con ở Khoái Châu (Hưng Yên)-

Trả lời: 

Cùng với bệnh phấn trắng, bệnh giả sương mai…thì bệnh nứt thân xì mủ (còn gọi là bệnh bã trầu, bệnh chạy dây…) cũng gây hại khá phổ biến trên nhiều loại dưa (trong đó có cây dưa lê-còn gọi là dưa ngọt) ở nước ta hiện nay. Bệnh do nấm Mycosphaerella melonis gây ra. Nấm gây bệnh tồn tại trên tàn dư của cây bị bệnh, và lây lan bằng bào tử. Bệnh thường gây hại nhiều trong điều kiện thời tiết nắng nóng và mưa nhiều làm cho đất ruộng dưa quá ẩm ướt.

Bệnh có thể gây hại nhiều bộ phận của cây như lá, quả, cuống quả, …nhưng nặng và nguy hiểm nhất vẫn là trên thân, gây hiện tượng nứt thân xì mủ như các bạn đã thấy.

Trên thân, lúc đầu vết bệnh chỉ là những đốm hình bầu dục hơi lõm, làm khuyết một bên thân hay nhánh, (kích thước 1-2cm), màu hơi vàng nhạt, chỗ bị bệnh xuất hiện nhựa màu nâu đỏ ứa ra thành giọt. Về sau chuyển sang màu nâu sẫm và khô cứng lại. Nếu nặng, thân cây dưa sẽ bị nứt thành vệt dài màu nâu và chảy nhựa nhiều hơn, trên đó có các hạt nhỏ màu đen (đó là các ổ bào tử nấm), dây dưa bị mất sức, ngọn dưa chùn lại không phát triển được, lá bị vàng và làm cho quả cũng không lớn được, cuối cùng làm cả dây dưa héo dần và chết.

Những ruộng trồng dưa liên tục nhiều năm liền lại không được vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ, những ruộng bón thừa phân đạm làm cây dưa tốt lốp…thường là những ruộng bị bệnh gây hại nhiều hơn những ruộng khác. Để hạn chế tác hại của bệnh, các bạn có thể áp dụng kết hợp một số biện pháp chính sau đây: 

- Sau khi thu hoạch cần thu gom sạch sẽ tàn dư của cây dưa và rơm ra phủ ruộng đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy để hạn chế bệnh lây lan cho vụ sau.

- Cày phơi ải, bừa kỹ ruộng để chôn vùi bớt mầm bệnh xuống tầng đất sâu. Bón bổ xung khoảng 25- 30kg vôi bột/ sào BB (360m2) để bổ xung can xi và khử trùng đất.

- Không nên trồng dưa lê và những cây thuộc họ bầu bí khác liên tục nhiều năm liền trên cùng một thửa ruộng. Sau vài vụ trồng dưa nên luân canh một vài vụ với những cây trồng khác, để cắt đứt nguồn bệnh trên ruộng.

- Nên sử dụng màng phủ nông nghiệp để vừa hạn chế cỏ dại, hạn chế bốc hơi nước vừa hạn chế sâu bệnh trong đó có bệnh nứt thân xì mủ.

- Không trồng dưa quá dày, trồng với mật độ hợp lý phù hợp với đặc tính của giống dưa.

- Không tưới nước quá nhiều vào buổi chiều, không tưới nước trực tiếp lên thân lá, nếu được nên áp dụng biện pháp tưới rãnh, cho nước ngấm đủ độ ẩm (khoảng 80-85%) sau đó tháo kiệt nước trong rãnh.

- Bón phân đầy đủ và cân đối giữa đạm, lân và kali, tuyệt đối không bón thừa đạm làm cho cây tốt lốp. Hạn chế bón đạm khi thấy ruộng dưa chớm bị bệnh mà thời tiết lại đang phù hợp cho bệnh phát triển.

-Thường xuyên thu gom những bộ phận bị bệnh đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy để hạn chế bệnh lây lan.

-Kiểm tra ruộng dưa thường xuyên để phát hiệm sớm và phun thuốc phòng trị bệnh kịp thời. 

Về thuốc, hiện nay có khá nhiều loại thuốc dùng để phòng trị bệnh hại cây trồng. Tuy nhiên, đối với bệnh nứt thân xì mủ hại cây dưa lê, theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở huyện Mê Linh và Đông Anh (Hà Nội) thì thuốc Kacie 250EC phối hợp với Linacin 40SL đã cho hiệu quả rất cao.

Sở dĩ đạt được kết quả như vậy là vì Kacie 250EC là thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Đây là thuốc trừ nấm nội hấp, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do mưa. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Còn thuốc Linacin  40SL là thuốc trừ bệnh sinh học thế hệ mới, thuốc có phổ tác động rất rộng, có khả năng phòng và trị được nhiều loại vi khuẩn và nấm gây bệnh, nên hiệu quả phòng trị bệnh rất cao. Thuốc ít độc đối với người phun xịt và người sử dụng sản phẩm sau này, thuốc thân thiện với môi trường nên rất phù hợp với chương trình IPM để xây dựng một nền nông nghiệp sạch và bền vững ở nước ta hiện nay. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng thúc đẩy sinh trưởng nâng cao năng suất và phẩm chất nông sản. 

Về liều lượng, các bạn có thể pha 13,5ml Kacie 250EC cộng với với 40ml thuốc Linacin 40SL/ bình 25 lít, pha xong phun ướt đều tán lá. Phun định kỳ khoảng 7-10 ngày/ một lần cho đến khi bệnh ngưng phát triển. 

Theo bà Nguyễn Thị Thiết (thôn Trung Oai), bà Đỗ Thị Hải (xóm 4), xã Tiên Dương, huyện Đông Anh; ông Nguyễn Văn Thắng, Nguyễn Văn Dung (thôn Đông Cao, xã Tráng Việt), huyện Mê Linh (Hà Nội) đã sử dụng hai loại thuốc này cho biết hỗn hợp hai loại thuốc trên không những có hiệu quả cao với bệnh nứt thân xì mủ, mà còn hạn chế rất tốt bệnh phấn trắng, đồng thời còn làm cho lá cây dưa lê xanh hơn, dầy hơn và cho năng suất cao hơn.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Gần đây cây dưa lê ở vùng chúng tôi thường bị bệnh phấn trắng gây hại rất nhiều, nếu nặng có thể làm cho lá bị rụng sớm. Xin được hướng dẫn biện pháp và loại thuốc để phòng trị căn bệnh này sao cho có hiệu quả cao nhất?

-Vũ Thị Loan và một số bà con ở Duy Tiên (Ninh Bình)-

Trả lời: 

Phấn trắng là một bệnh khá phổ biến trên cây dưa lê (và nhiều cây khác thuộc họ bầu bí) ở nước ta hiện nay, bệnh do nấm Erysiphe cichoracearum De Candolle gây ra. Bệnh có thể xuất hiện và gây hại từ khi cây còn nhỏ, và trên nhiều bộ phận của cây như lá, thân, cành, hoa, nhưng nặng nhất vẫn là trên lá.

Bệnh xuất hiện ở cả 2 mặt lá, nhưng thường biểu hiện rõ nhất là ở mặt trên của lá, chỗ bị bệnh về sau được bao phủ bởi một lớp nấm màu trắng như bột phấn. Lá bệnh chuyển màu vàng, khô cháy và dễ rụng, khiến cây còi cọc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất của ruộng dưa.

Bệnh thường phát sinh và gây hại mạnh trong điều kiện nhiệt độ khoảng 20-25 độ C và ẩm độ không khí cao. Nấm bệnh tồn tại trong hạt giống và trong tàn dư của cây bị bệnh trên đồng ruộng, bào tử nấm có thể phát tán, lan truyền theo gió.  

Để hạn chế tác hại của bệnh, các bạn phải áp dụng kết hợp một cách đồng bộ và hợp lý những biện pháp trong quy trình quản lý dịch hại tổng hợp. Sau đây là một số biện pháp chính:

- Trước khi làm đất, cần phải dọn sạch tàn dư của cây thuộc họ bầu bí đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy để hạn chế nguồn bệnh lây lan cho vụ sau. 

- Cày bừa kỹ, phơi khô đất trước khi trồng để chôn vùi bớt nguồn bệnh từ tàn dư của cây bị bệnh ở vụ trước.

- Lên luống cao, làm rãnh thoát nước tốt để ruộng luôn khô ráo.

- Bón cân đối giữa đạm, lân và kali. Không bón quá nhiều đạm, nhất là khi cây đã chớm bị bệnh.Tăng cường phân hữu cơ hoại mục,.

- Thường xuyên thu gom những bộ phận đã bị bệnh hại nặng đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy, để hạn chế bệnh lây lan.

- Khi phát hiện ruộng dưa đã bị bệnh nên giảm bớt lượng nước tưới.

- Kiểm tra ruộng dưa thường xuyên, để phát hiện sớm và phun thuốc phòng trị kịp thời.

Về thuốc, hiện nay có khá nhiều loại thuốc dùng để phòng trị bệnh hại cây trồng. Tuy nhiên, đối với bệnh phấn trắng hại cây dưa lê, theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở huyện Mê Linh và Đông Anh (Hà Nội) thì thuốc Kacie 250EC phối hợp với Linacin 40SL đã cho hiệu quả rất cao.

Sở dĩ đạt được kết quả như vậy là vì Kacie 250EC là thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Đây là thuốc trừ nấm nội hấp, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do mưa. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Còn thuốc Linacin  40SL là thuốc trừ bệnh sinh học thế hệ mới, thuốc có phổ tác động rất rộng, có khả năng phòng và trị được nhiều loại vi khuẩn và nấm gây bệnh, nên hiệu quả phòng trị bệnh rất cao. Thuốc ít độc đối với người phun xịt và người sử dụng sản phẩm sau này, thuốc thân thiện với môi trường nên rất phù hợp với chương trình IPM để xây dựng một nền nông nghiệp sạch và bền vững ở nước ta hiện nay. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng thúc đẩy sinh trưởng nâng cao năng suất và phẩm chất nông sản. 

Về liều lượng, các bạn có thể pha 13,5ml Kacie 250EC cộng với với 40ml thuốc Linacin 40SL/ bình 25 lít, pha xong phun ướt đều tán lá. Phun định kỳ khoảng 7-10 ngày/ một lần cho đến khi bệnh ngưng phát triển. 

Theo bà Nguyễn Thị Thiết (thôn Trung Oai), bà Đỗ Thị Hải (xóm 4), xã Tiên Dương, huyện Đông Anh; ông Nguyễn Văn Thắng, Nguyễn Văn Dung (thôn Đông Cao, xã Tráng Việt), huyện Mê Linh (Hà Nội) đã sử dụng hai loại thuốc này cho biết hỗn hợp hai loại thuốc trên không những có hiệu quả cao với bệnh phấn trắng, mà còn hạn chế rất tốt bệnh nứt thân xì mủ, đồng thời còn làm cho lá cây dưa lê xanh hơn, dầy hơn và cho năng suất cao hơn.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Không hiểu tại sao gần đây dưa hấu ở vùng chúng tôi thường bị bệnh phấn trắng và bệnh héo xanh gây hại rất nhiều, ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây dưa. Xin cho biết sơ lược về hai căn bệnh này, có cách nào phòng trị chúng một cách có hiệu quả cao nhất?

-Nguyễn Văn Hạnh và một số bà con ở Khoái Châu (Hưng Yên)-

Trả lời: 

Bệnh phấn trắng (Erysiphe cichoracearum), và bệnh héo xanh vi khuẩn (Pseudomonas  solanacearum) là những bệnh nguy hiểm trên nhóm cây họ bầu bí như: bầu, bí xanh, dưa hấu, dưa leo, dưa lê…ở nước ta. 

Bệnh phấn trắng có thể xuất hiện và gây hại từ khi cây còn nhỏ, và trên nhiều bộ phận của cây như lá, thân, cành, hoa, nhưng nặng nhất vẫn là trên lá, ban đầu vết bệnh chỉ là những đốm nhỏ mất màu xanh, sau chuyển dần sang màu vàng và lan rộng dần ra xung quanh, chỗ bị bệnh về sau được bao phủ bởi một lớp nấm màu trắng như bột phấn, nếu nặng có thể bao trùm cả phiến lá. Lá bệnh chuyển dần từ màu xanh sang màu vàng, khô cháy và dễ rụng.

Bệnh héo xanh vi khuẩn làm cho cây dưa đang sinh trưởng bình thường thì đột ngột bị héo rũ xuống, trong khi lá dưa vẫn còn xanh. Hiện tượng héo xảy ra vào ban ngày khi trời nắng, nhưng ban đêm cây tươi trở lại, sau vài ngày cây dưa không thể hồi phục lại được nữa và chết. Cắt ngang gốc thân cây bị bệnh, thấy các mạch dẫn bị nâu đen, bóp mạnh vào chỗ gần mặt cắt sẽ thấy tiết ra chất dịch vi khuẩn màu trắng đục.

Để hạn chế tác hại của những căn bệnh trên, các bạn phải áp dụng kết hợp nhiều biện pháp trong quy trình quản lý dịch hại tổng hợp, sau đây là một số biện pháp chính:

- Sau khi thu hoạch cần thu gom sạch sẽ tàn dư của cây dưa và rơm rạ phủ ruộng đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy để hạn chế bệnh lây lan cho vụ sau.

- Cày phơi ải, bừa kỹ ruộng để chôn vùi bớt mầm bệnh xuống tầng đất sâu. Bón khoảng 25-30kg vôi bột/ sào (360m2) để bổ xung can xi và khử trùng đất.

- Phải lên luống cao, làm rãnh thoát nước tốt để ruộng luôn khô ráo.

- Không trồng dưa hấu và những cây cùng ký chủ của bệnh liên tục nhiều năm liền trên cùng một thửa ruộng. Sau vài vụ trồng dưa nên luân canh một vài vụ với những cây trồng khác, để cắt đứt nguồn bệnh trên ruộng (tốt nhất là luân canh với một vụ lúa nước).

- Bón phân đầy đủ và cân đối giữa đạm, lân và kali, tuyệt đối không bón thừa đạm làm cho cây tốt lốp. 

- Thường xuyên kiểm tra nhổ bỏ những cây bị bệnh héo xanh và thu gom những bộ phận bị bệnh phấn trắng đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy để hạn chế bệnh lây lan. Sau đó bón vôi vào gốc vừa nhổ để khử trùng đất.

- Khi phát hiện ruộng dưa đã bị bệnh nên giảm bớt lượng nước tưới.

- Kiểm tra ruộng dưa thường xuyên để phát hiệm sớm và phun thuốc phòng trị bệnh kịp thời. 

Về thuốc, hiện nay có khá nhiều loại thuốc dùng để phòng trị bệnh hại cây trồng. Tuy nhiên, đối với bệnh phấn trắng và bệnh héo xanh vi khuẩn hại cây dưa hấu, theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở huyện Gia Lộc và phường Hải Dương (tỉnh Hải Phòng) thì thuốc Kacie 250EC phối hợp với thuốc Linacin  40SL  đã cho hiệu quả rất cao.

Kacie 250EC là thuốc trừ nấm nội hấp, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do mưa. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Linacin  40SL là thuốc trừ bệnh sinh học thế hệ mới, thuốc có phổ tác động rất rộng, có khả năng phòng và trị được nhiều loại vi khuẩn và nấm gây bệnh, nên hiệu quả phòng trị bệnh rất cao. Thuốc ít độc, thân thiện với môi trường nên rất phù hợp với chương trình IPM để xây dựng một nền nông nghiệp sạch và bền vững ở nước ta hiện nay. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng thúc đẩy sinh trưởng nâng cao năng suất và phẩm chất nông sản. 

Về liều lượng, các bạn có thể pha 5 ml Kacie 250EC và 20 ml Linacin 40SL cho một bình xịt loại 18 lít, pha xong phun ướt đều tán lá. Phun định kỳ khoảng 7-10 ngày/ một lần cho đến khi bệnh ngưng phát triển. 

Theo ông Đoàn Văn Miện (xã Đoàn Thượng, huyện Gia Lộc) và ông Phạm Văn Hùng (xã Thạch Khôi, phường Hải Dương) tỉnh Hải Phòng, thì với liều lượng pha chế và cách sử dụng như trên, không những thuốc có hiệu quả cao với bệnh phấn trắng, bệnh héo xanh vi khuẩn mà còn làm cho lá cây dưa hấu xanh hơn, dầy hơn, nhìn ruộng dưa đẹp hơn.

NGUYỄN DANH VÀN

Hỏi: 

Cây hành ở vùng chúng tôi thường bị bệnh thối củ gây hại rất nặng trên ruộng và cả khi tồn trữ sau khi thu hoạch. Chúng tôi đã phun nhiều loại thuốc nhưng bệnh vẫn gây hại nặng. Xin được nói rõ thêm về căn bệnh này và cách phòng trị sao cho có hiệu quả cao?

-Nguyễn Thị Khiêm và một số bà con ở xã An Phụ, huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Phòng)-

Trả lời: 

Mặc dù sinh khối của cây hành rất nhỏ, nhưng chúng cũng có khá nhiều loại bệnh gây hại. Bên cạnh bệnh khô đầu lá, bệnh sương mai, bệnh đốm vòng, bệnh chết rũ (mà bà con thường gọi là bệnh chết lươn, chết cây con)…thì thối củ cũng là một bệnh khá phổ biến. Thực tế đồng ruộng cho thấy, củ hành bị thối củ là do hai nguyên nhân. Một nguyên nhân do nấm và một  do vi khuẩn.

Nguyên nhân thứ nhất do nấm Sclerotium rolfsii  Sacc gây ra, gây thối củ hành. 

Ban đầu vết bệnh chỉ là những chấm nhỏ xuất hiện ở phần cổ của củ hành (phần tiếp giáp giữa gốc thân và củ) sau đó phát triển rộng dần làm chỗ bị bệnh mềm và chảy nước, do mạch dẫn bi phá hủy không thể vận chuyển được nước và dinh dưỡng lên nuôi cây nên phần trên của chỗ bị bệnh còi cọc và chết dần, cầm cây nhổ lên dễ bị đứt ngang cổ củ. 

Nếu bệnh xuất hiện sớm khi cây hành còn nhỏ, gặp thời tiết ẩm ướt thì trên vết bệnh sẽ xuất hiện những tản nấm màu xám hoặc trắng xốp như bông gòn và những hạch nấm màu trắng, sau chuyển dần thành màu vàng nâu, kích thước khoảng 0,5-1,0mm (nhìn giống như hạt cải). Hạch nấm tồn tại trên bộ phận bị bệnh hoặc rụng xuống đất, đây là nguồn bệnh ban đầu cho cây hành vụ sau.

Nếu bệnh tấn công muộn sẽ gây thối cổ củ. Trong thời gian bảo quản tồn trữ, bệnh tiếp tục tấn công làm củ bị thối khô phần ruột, có khi chỉ còn lớp vỏ bên ngoài. 

Ngoài cây hành, nấm này còn gây hại khoai tây, cà chua, khoai lang, lạc, đậu đỗ, phong lan... do nguồn bệnh có sẵn trong tự nhiên nên việc phòng ngừa chúng đôi khi cũng gặp không ít khó khăn.

Nguyên nhân thứ hai do vi khuẩn Pseudomonas spp. gây ra. Vi khuẩn tấn công vào cổ rễ hoặc phần gốc (thông qua những vết thương cơ giới trên đó). Ban đầu vết bệnh chỉ là chững chấm nhỏ giống giọt dầu về sau mô bệnh bị hủy hoại chuyển màu nâu tối, mềm ướt, sau đó phát triển rộng dần ra toàn củ, làm cho thịt củ thối nhũn chẩy nước chỉ còn lớp vỏ mỏng nhăn nheo, có mùi hôi khó chịu  (bóp nhẹ sẽ thấy có nhiều dịch vi khuẩn chảy ra) rễ thâm đen, lá và cây héo dần, gây hiện tượng chết rạp.

Để hạn chế tác hại của bệnh, các bạn cần áp dụng một cách đồng bộ và hợp lý những biện pháp trong quy trình quản lý dịch hại tổng hợp. Sau đây là một số biện pháp chính: 

- Trước khi làm đất cần thu gom sạch sẽ tàn dư của cây hành và những cây ký chủ phụ khác (như đã nêu trên) đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy.

- Cần cày bừa kỹ để chôn vùi hạch nấm, nên phơi khô đất ruộng trước khi trồng. 

- Tuyệt đối không lâý hành ở những ruộng đã bị bệnh để làm giống cho vụ sau.

- Nên thiết kế luống hình mai rùa và không nên trồng quá dầy để ruộng hành luôn thông thoáng, khô ráo.

- Kiểm tra ruộng hành thường xuyên để phát hiện sớm, nhổ bỏ và đưa ra khỏi ruộng tiêu hủy những cây hành đã bị bệnh. Tuyệt đối không vứt bỏ cây bệnh trên ruộng hoặc xuống mương nước tưới.

- Bón phân cân đối giữa đạm, lân và kali, tránh bón thừa đạm, bón thêm vôi bột để khử trùng đất, tăng cường phân chuồng hoai mục có trộn thêm chế phẩm Trichoderma.

- Không nên tưới vào lúc sáng sớm hoặc chiều tối (tuyệt đối tránh cho lá hành bị ướt nước vào buổi tối).

- Không nên thu hoạch hành còn non, nên thu hoạch khi củ hành đã già chín.

- Sau khi thu hoạch, cần phơi khô cuống củ trước khi bảo quản tồn trữ. Bảo quản củ trong điều kiện khô mát và thoáng gió. Thường xuyên kiểm tra loại bỏ những củ bị thối tiêu hủy để tránh lây lan.

- Khi hành sắp xuống củ, cần kiểm tra ruộng hành thường xuyên, nếu phát hiện hành chớm bị bệnh cần giảm nước tưới và phun thuốc phòng trị kịp thời.

- Sau khi trồng một vài vụ hành nên luân canh một vài vụ với cây lúa hoặc rau trồng nước.

Về thuốc, hiện nay có khá nhiều loại thuốc phòng trị bệnh hại cây trồng. Tuy nhiên, đối với bệnh thối củ theo kinh nghiệm của nhiều bà con ở xã Thất Hùng, huyện Kinh Môn (Hải Phòng) thì thuốc Kacie 250EC phối hợp với thuốc Linacin 40SL đã cho hiệu quả rất cao.     

Về liều lượng, theo kinh nghiệm của ông Lê Minh Thuân (thôn Phượng Hoàng, xã Thất Hùng, huyện Kinh Môn), thì có thể pha 01 gói Kacie 250EC (loại 13,5 ml/ gói) và 01 gói Linacin 40SL (loại 20 ml/ gói) cho một bình 16 lít. Pha xong phun 01 bình cho 01 sào BB (360m2) nếu là hành còn nhỏ. Từ khi hành bắt đầu xuống củ phun 1,5 bình cho 01 sào), có thể phun vài lần (cách nhau khoảng 5-7 ngày/ một lần) cho đến khi bệnh ngưng phát triển. 

Theo ông Thuân với liều lượng pha chế và cách sử dụng như trên, không những thuốc có hiệu quả rất cao với bệnh thối củ hành, mà ruộng hành còn sạch cả bệnh đốm vòng, bệnh khô đầu lá, bệnh chết lươn (chết cây con)…đồng thời còn làm cho bộ lá xanh đẹp, dọc hành dầy cứng, ruộng hành xanh tốt, cho năng suất và chất lượng hành cao, trong thời gian vận chuyển, bảo quản củ hành cũng không bị thối. 

Sở dĩ có kết quả như vậy vì Kacie 250EC là thuốc trừ nấm lưu dẫn, có khả năng hấp thu mạnh vào lá nên ít bị rửa trôi do nước mưa, nước tưới. Do thuốc vừa có tác dụng ức chế sự nẩy mầm của bào tử nấm, vừa có tác dụng kìm hãm sự phát triển của nấm trong cây, nên vừa có tác dụng phòng vừa có tác dụng trị bệnh rất tốt. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng dưỡng cây, giúp cây cứng cáp, bộ lá xanh đẹp tăng cường quang hợp, tăng cường sức đề kháng với dịch hại và tăng năng suất. 

Còn Linacin  40SL là thuốc trừ bệnh sinh học thế hệ mới, thuốc có phổ tác động rất rộng, có khả năng phòng và trị được nhiều loại vi khuẩn và nấm gây bệnh, nên hiệu quả phòng trị bệnh rất cao. Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng thúc đẩy sinh trưởng nâng cao năng suất và phẩm chất nông sản. Điều đặc biệt là loại thuốc này ít độc, nên ít gây hại cho người phun xịt và thân thiện với môi trường nên rất phù hợp với chương trình IPM để xây dựng một nền nông nghiệp sạch và bền vững ở nước ta hiện nay.

NGUYỄN DANH VÀN

Hà Nội, ngày 12 tháng 07 năm 2017

Đối với những người dân Ninh Giang – Hải Phòng ớt được coi là cây trồng chính giúp người dân thoát nghèo.

Đã nhiều năm rồi, cứ đến thời điểm cây sắp cho thu hoạch là bệnh lại bùng lên gậy thiệt hại nặng về năng suất. Bà con nông dân rất vất vả trong phòng trừ bệnh này, tuy vậy kết quả là “thuốc thì cứ phun mù trời, nhưng lá thì nó cứ vàng ệch ra đấy. Kệ chứ biết sao giờ”. 

Tưởng chừng như là người dân nơi đây đã buông tay trước nạn dịch thán thư này. Ấy vậy mà không, họ chịu khó tìm hiểu các biện pháp phòng chống. Một vụ ớt nữa lại bắt đầu, nhưng lần này tôi không còn thấy sự lo lắng trên khuôn mặt họ nữa thay vào đó là “ Thán Thư! Lo gì, chữa dễ không ấy mà”

Triệu chứng

Bệnh thán thư trên ớt do nấm Colletotrichum spp. Nấm bệnh có khả năng gây bệnh trên hầu như tất cả các bộ phận của cây trong bất kỳ giai đoạn sinh trưởng, phát triển nào. Tuy nhiên, bệnh gây hại trên quả mang lại những tổn thất lớn nhất.  

Các triệu chứng trên quả ban đầu xuất hiện những vết bệnh màu xám hình tròn, hơi trũng xuống. Khi bệnh phát triển chúng hình thành những vòng tròn đồng tâm màu vàng da cam. Trên vết bệnh có thể thấy các chùm bào tử đính màu đen. Các vết bệnh có kích thước to lên và hòa vào nhau trong điều kiện thời tiết ẩm ướt hoặc khi độ ẩm cao. Quả bị bệnh nặng cuối cùng khô héo. Bệnh có thể tiềm ẩn trên quả xanh (chưa chín) cho đến khi quả chín (vào thời điểm thu hoạch và sau thu hoạch) thì các triệu chứng mới xuất hiện.

Trên lá xuất hiện những đốm màu xám – nâu hoặc các vết bệnh dễ dàng nhìn thấy có màu nâu tối ở mép lá.

Trên thân cây có những vết màu xám. Ở giai đoạn cây con hoặc giai đoạn mới trồng nấm bệnh cũng có thể gây hiện tượng chết ẻo, héo rũ. Nói chung, bệnh xuất hiện gây hại trên thân, lá là ít hơn so với quả.

Quy luật phát sinh gây hại:

Nấm bệnh có thể tồn tại trong khoảng 10 – 30°C. Tuy nhiên, nhiệt độ tối ưu cho quá trình xâm nhiễm trên quả là 20 – 27°C cộng với bề mặt quả ẩm ướt. Vết thương trên quả không quá cần thiết cho cho quá trình xâm nhiễm, nhưng độ ẩm là điều kiện tối cần thiết cho sự nảy mầm bào tử. Bề mặt của quả càng ẩm ướt thì mức độ bệnh càng nghiêm trọng. 

Những giọt nước (nước tưới phun, nước mưa) cũng là con đường phát tán bào tử nấm bệnh. Vì vậy, những quả mọc thấp thường bị hại nặng.

Bào tử nấm có thể tồn tại trong hạt giống bị nhiễm bệnh, trên lá hoặc tàn dư trong thời gian dài.

Biện pháp phòng trừ.

a. Biện pháp canh tác.

Sau mỗi vụ phải thu dọn tàn dư và đem tiêu hủy. Cày lật sâu.

Làm sạch cỏ dại trước khi trồng bằng thuốc diệt cỏ tiền nảy mầm hoặc bằng tay. Trong giai đoạn cây trưởng thành khi làm cỏ, xới xáo tránh làm đứt rễ.

Tránh luân canh với những cây trồng họ Cà như khoai tây, đậu tương, cà chua, cà tím và họ Bầu Bí. Trong cùng một vụ không trồng các loại cây trồng trên cạnh ruộng ớt.

Giảm thiểu hoặc tránh tưới trên cao để hạn chế thời kỳ ẩm ướt trên bề mặt quả và tăng khả năng phát tán bào tử bởi những giọt nước này. Sử dụng màng phủ để tránh nước bắn lên quả, lá ở phía dưới tán.

Theo dõi đồng ruộng thường xuyên. Phát hiện cây bị bệnh thì cần nhổ bỏ và đem tiêu hủy.

b. Phun thuốc phòng trừ.

Trên thị trường có rất nhiều loại thuốc BVTV nhưng các hộ dân ở Ninh Giang – Hải Phòng đánh giá loại thuốc dùng hiệu quả nhất đến thời điểm này là Kacie 250EC (Difenoconazole 250g/l) của Công ty cổ phần Nông Dược Việt Nam. Pha 13,5ml thuốc Kacie 250EC với bình 16l, phun ướt đều mặt lá. 

Theo như chú Hoàng Hữu Nhân cho biết, sau khi phun Kacie 250EC 3 ngày thì vết bệnh thán thư dừng, không lây lan nữa. Qua 5 ngày sẽ thấy cây ớt bật các lộc non mới không bị bệnh.  

Lá và ruộng ớt khỏi bệnh

Nguyễn Hữu Quyết

(Phòng kỹ thuật)