Ở Gia Lai, có những vườn cà phê năng suất đạt 30 tấn quả tươi/ha. Đó là thành quả của việc áp dụng những tiến bộ khoa học công nghệ vào vườn cây.
Xem vườn nhận khoán như vườn của gia đình
Ông Nguyễn Xuân Thế, Bí thư Chi bộ kiêm Đội trưởng đội 4 - Công ty cà phê Ia Sao 2 (xã Ia H’rung, Gia Lai) khẳng định, yếu tố vườn cây quyết định sự tồn tại của doanh nghiệp.
Đội 4 đang quản lý 107ha cà phê, trong đó có 62ha được trồng từ năm 2015, diện tích này được chuyển đổi từ vườn cao su kém hiệu quả của Công ty, 45ha trồng từ những năm 1986 - 1987. Toàn bộ diện tích trên được giao cho 115 hộ nhận khoán.

Một vườn cà phê thuộc Công ty cà phê Ia sao 2 được chăm sóc tốt, bung hoa đúng thời điểm. Ảnh: Đăng Lâm.
Vụ cà phê vừa qua được xem là có năng suất cao nhất từ trước đến nay. Với vườn cây trồng từ năm 1986 - 1987, năng suất bình quân đạt 19,1 tấn quả tươi/ha. Diện tích mới trồng năm 2015 đạt năng suất bình quân 20,6 tấn quả tươi/ha. Đó chỉ là năng suất bình quân, còn có không ít vườn đạt từ 25 đến trên 30 tấn quả tươi/ha.
Giải thích về yếu tố giúp cà phê đạt năng suất cao, ông Nguyễn Xuân Thế cho rằng vườn cây của doanh nghiệp nhà nước nên công tác triển khai các tiêu chí chăm sóc khá bài bản. Tuy nhiên, hộ nhận khoán vẫn là chủ thể khi họ thực hiện đúng và đủ các quy trình kỹ thuật được Công ty đưa ra. Khâu đầu tư chăm sóc được bà con thực hiện nghiêm các chế độ từ tưới nước, tỉa cành, làm cỏ đến dinh dưỡng. Ngoài ra, điều kiện thời tiết cũng khá quan trọng giúp năng suất vườn cây tăng cao.
“Một nguyên nhân khác là mấy năm liền cà phê được mùa được giá nên bà con mạnh tay đầu tư, do vậy vườn cây cho năng suất cao”, ông Thế cho biết.
Cũng ở Công ty cà phê Ia Sao 2, đội sản xuất số 3 được giao quản lý 120ha, trong đó có 70ha trồng từ năm 1986 và 50ha trồng năm 2014. Tại đây, năng suất bình quân niên vụ 2025 đạt 22 tấn quả tươi/ha.

Tưới đủ nước giúp cây cà phê phát triển ổn định. Ảnh: Đăng Lâm.
Đội trưởng đội 3 - ông Phạm Ngọc Bảy cho biết, hộ nhận khoán vườn cà phê xem vườn cây như chính vườn của gia đình mình, do đó bà con đầu tư hết sức bài bản. Ngoài việc thực hiện đúng các hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật Công ty, bà con còn tận dụng các phế phẩm nông nghiệp như vỏ trấu cà phê ủ với phân bò thành phân bón hữu cơ vi sinh bón cho vườn cây. “Vườn cây được bổ sung nguồn phân hữu cơ này nên phát triển bền vững, đồng thời tránh được nhiều loại sâu bệnh hại, từ đó cho năng suất và chất lượng hạt cao hơn”, ông Bảy nói.
Những vườn cà phê 30 tấn/ha
Trong các đội sản xuất thuộc Công ty cà phê Ia Sao 2, đội 3 nổi lên với nhiều vườn cây đạt năng suất cao. Có thể kể đến như hộ bà Võ Thị Thùy Trang đạt năng suất 30,2 tấn quả tươi/ha, hộ ông Nguyễn Xuân Thế đạt 30,1 tấn, hộ ông Lê Văn Dũng đạt 29,8 tấn...
Ông Nguyễn Xuân Thế là Đội trưởng đội 4 nhưng có vườn cà phê 1ha thuộc đội 3. Niên vụ 2025, 1ha cà phê của ông thu hoạch được 31,1 tấn quả tươi, nằm ở tốp đầu về năng suất của toàn Công ty. Theo ông, bên cạnh yếu tố thời tiết, việc đầu tư chăm sóc khoa học là yếu tố quyết định sự phát triển của vườn cây.
Vườn cà phê của ông Lê Văn Dũng trồng từ năm 2015, được đánh giá là một trong những vườn mẫu mực của đội 3 và toàn Công ty. Không chỉ năm 2025 đạt năng suất 29,8 tấn quả tươi/ha mà năng suất này đã được duy trì từ nhiều năm trước. Sự ổn định năng suất cao như trên là thành quả tất yếu của việc chăm sóc vườn cây đúng định hướng của Công ty.
Đối với phân bón, ngoài định mức khuyến cáo của Công ty, hàng năm vườn cây của ông được bổ sung một lượng phân bón hữu cơ vi sinh. “Cây cà phê ‘ăn’ phân bón hữu cơ giống như con người sử dụng thuốc đông y. Tuy hiệu quả đến chậm hơn nhưng giúp vườn cây phát triển bền vững, hạn chế được các mầm bệnh”, ông Dũng ví von.
Ông Dũng tận dụng toàn bộ lượng vỏ trấu cà phê ủ với phân bò để bón cho vườn cà phê. Theo ông, việc bổ sung một lượng vừa đủ phân bón hữu cơ sẽ giúp vườn cây phát triển tốt và cho năng suất cao, ổn định.

Vườn cà phê của ông Lê Văn Dũng (đội 3, Công ty cà phê Ia sao 2) cho năng suất cao từ nhiều năm nay. Ảnh: Tuấn Anh.
Giám đốc Công ty cà phê Ia Sao 2 - ông Nguyễn Ngô Hùng cho biết, Công ty đang quản lý diện tích cà phê 525ha, trong đó có 464ha cà phê kinh doanh. Với diện tích trên, tổng mức đầu tư phân bón mà Công ty thực hiện là 19,5 tỷ đồng (bình quân trên 42 triệu đồng/ha), đảm bảo cho cây cà phê sinh trưởng đồng đều và đạt chất lượng cao.
“Đơn vị đã tập trung chỉ đạo thực hiện nghiêm các quy trình kỹ thuật chăm sóc vườn cây, từ khâu cắt tỉa cành, vệ sinh vườn cây đến kiểm soát sâu bệnh đều có sự giám sát của cán bộ kỹ thuật, tránh để sâu bệnh phát sinh và lây lan”, ông Hùng cho biết.
Năm 2025, năng suất cà phê bình quân của các đội thuộc Công ty cà phê Ia Sao 2 đạt được khá cao. Ngoài đội 3 và đội 4, đội 5 đạt 18,31 tấn quả tươi/ha, đội 2 đạt 17,72 tấn, đội 1 đạt 15,52 tấn...
Đăng Lâm - Tuấn Anh